يك پزشكى گفته : عسل گرم و خشك است در درجه 2 تيرگى ديده را برد و معده را نيرو دهد و اشتهاء آورد و شكم را گشايد و با سرفه سازگار است و بهترش آنست كه خوب شيرين است و سفيد و بهاريست و بقولى بهترش سرخ گون آنست .
باب سوم در شكر و انواعش و فوائدش
1 - در محاسن ( 501 ) بسندش از امام رضا كه شكر طبرزد بلغم را يكباره مىخورد .
بيان : در قاموس گفته سكّر با ضمه و تشديد كاف معرب شكر است و بمعنى رطب خوب و انگورى كه آفت بيند و دانههايش بريزد ، در مصباح گفته : شكر نخست از طبرزد ساخته شده و از اين رو گويند شكر طبرزدى ، يكى گفته معنى طبرزد تبر زده است كه گويا با تبر از اطرافش تراشيده مىشود و وصف شكر باشد ، و يكى گفته طبرزد شكر ابلوج است و در بحر الجواهر گفته : ابلوج شكر سفيد است ، ابن بيطار گفته ، طبرزد معرّب است يعنى سخت است و سست و نرم ندارد ، گفته : ابلج آن سختى است كه ساختنى نيست پايان .
من گويم : از برخى سخنانشان برآيد كه طبرزد گياه شناخته ايست و از بيشتر برآيد كه بمعنى قند است بغدادى در جامعش گفته : شكر گرم است در آغاز درجه 2 و تر است در درجه 1 و بسا چند بار تصفيه شود و از آن رشتهها سازند و صافتر و شفافتر و پاكترش را نبات گويند و فرود آن را كه زبر و دندانه دار و پاك و تيره است ابلوج گويند ، و فرود آن كه از شيره است قلم خوانند زيرا چون انگشتان دراز برآيد ( شاخ نبات ) نبات كمتر گرم است و پس از آن ابلوج است وانگه قلم و پس از آن شيره پخته ، لطيفتر نبات است وانگه ابلوج وانگه قلمى كم سفيدى ، و ابلوج سفت آن را طبرزد نامند .