است بىنظر بدليل خصوصى كه در مورد حلال و حرام وارد است و بايد پيرو آن بود فتامل پايان سخن او - قد - و آن در نهايت متانت است .
19 - در فقيه - 3 : 216 و در تهذيب 217 - بسندى از عبد العظيم بن عبد اللَّه حسنى كه از امام نهم عليه السّلام پرسيدم از «
ما أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ
» فرمود : يعنى آنچه براى بت سر برند يا براى درخت كه خدايش حرام كرده چنانچه حرام كرده مردار و خون گوشت خوگ را پس هر كس بيچاره شود و باغى و عادى نباشد گناه ندارد كه از مردار بخورد گفتم يا ابن رسول اللَّه كى مردار براى مضطرّ حلال شود ؟
فرمود : پدرم از پدرش از پدرانش برايم باز گفتند كه همين از رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله پرسش شد و به او گفته شد ما در سرزمينى باشيم و دچار قحطى شويم چه زمانى مردار بر امان حلال شود ؟ فرمود : تا چاشت و شام نداريد و دست شما بسبزه بيابان نرسد ( ما لم تصطبحوا او تغتبقوا او تحتفئوا بقلافشأنكم بها ) .
عبد العظيم گفت : به او گفتم يا ابن رسول اللَّه چه معنا دارد قول خدا عزّ و جلّ « هر كه مضطر شد نه باغى و نه عادى 173 - البقره » ؟ فرمود : عادى دزد است و باغى آنكه به شكار ميرود براى خوشگذرانى و بازيگرى نه براى مخارج عيال خود ، كه نتوانند مردار بخورند چون مضطر شوند و مردار بر آنها در حال اضطرار حرام است مانند حال اختيار ، و نتوانند روزه را بخورند و نماز را شكسته بخوانند در سفر گفتم : فرموده خدا
« وَ الْمُنْخَنِقَةُ وَ الْمَوْقُوذَةُ وَ الْمُتَرَدِّيَةُ وَ النَّطِيحَةُ وَ ما أَكَلَ السَّبُعُ »
جز آنچه را تذكيه كنيد 4 - المائده » يعنى چه ؟ فرمود منخنقه جانوريست كه آن را خفه كردند تا مرده ، موقوذه آنست كه بيمارى آن را فشرده تا بيحركت شده ، مترديه آنچه از بلندى يا كوه پرت شده يا در چاه افتاده و مرده ، نطيحه آنچه جانور ديگرش شاخ زده و مرده و آنچه درنده از آن خورده تا مرده و آنچه بر سنگ بتها يا بر خود بتها كشند جز آنچه زنده به آن رسند و سرش را برند و تذكيهاش كنند ، گفتم : «
وَ أَنْ تَسْتَقْسِمُوا بِالْأَزْلامِ
» يعنى چه ؟ فرمود : در جاهليت ده كس شريك