توضيح : گويا شرط تذكيه استحبابى است و يا مقصود پاكى آنست باعتبار اينكه دندان در سخن امام اعم از دندان گوسفند باشد .
8 - عياشى بسندى كه ابن كواء از على عليه السّلام كه پرهيز بود پرسيد من يك مرغ خانگى مرده را لگد كردم و از او تخمى برآمد آن را بخورم ؟ فرمود : نه ، گفت آن را زير مرغ نهادم و از آن جوجهاى برآمد آن را بخورم ؟ فرمود : آرى گفت : چطور فرمود : جوجه زندهايست كه از مرده برآمده و آن تخم مردهاى كه از مرده برآمده در مشارق الانوار مانندش از ابن كواء آمده .
بيان : زيرا زندهاى باشد يعنى استحاله شده و پاك شده و مىشود اين را حمل بر كراهت يا تقيه نمود .
9 - در مكارم : از عبد اللَّه بن سليمان كه از ابى جعفر عليه السّلام پرسيدم از استخوان فيل فرمود : باكى ندارد و منهم از آن شانهاى دارم .
10 - از قاسم بن وليد كه پرسيدم امام ششم عليه السّلام را از استخوان فيل كه روغندانى يا شانه باشد فرمود : باكى ندارد .
11 - در طب الائمه از امام يازدهم روايت است كه شانه زدن با شانه عاج موى را بروياند در سر ، الخبر .
بيان : عاج بقول جوهرى و فيروزآبادى استخوان فيل است ، در نهايه است كه آن حضرت صلى اللَّه عليه و آله را شانهاى از عاج بود ، عاج ذبل است و گفتند از استخوان سنگ پشت دريا است و اما عاج استخوان فيل نزد شافعى نجس است و نزد ابى حنيفه پاك - پايان - در صحاح گفته : ذبل مانند عاج است كه از استخوان سنگ پشت دريا است و از آن دست بند سازند - پايان .
و من گويم : ظاهراً مقصود از عاج استخوان فيل است كه دندان آن را هم گويند و كسى كه از عامه آن را نجس داند حديث را به استخوان سنگ پشت تفسير كرده و اطلاق اخبار دلالت بر جواز استعمالش دارد خواه از مذكى باشد يا جز آن و هم دليل پاكى فيل است بنا بر قول كسى كه اجزاء بيجان نجس العين را هم نجس ميداند در مصباح گفته : عاج نيش فيل است و ليث گفته : جز نيش را عاج نگويند ، و عاج
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 234
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٢٣٤