و در گاو و گوسفند است و نحر در شتر است و روا نيست در آنها نزد ما جز همين ، و فقهاى ديگر را در باره آن اختلاف است ، به امام صادق عليه السّلام گفتند : مردم مكه گاو را از گودى گلو ذبح كنند چه فرمائى در خوردن گوشتش ؟ اندكى خاموش شد و فرمود : خدا فرموده : او را ذبح كردند و نزديك بود نكشند ، مخور جز آنچه از مذبحش ذبح شود .
گويم : تفسير آيه مائده گذشت ، و دلالت دارد بوجوب تذكيه و حرمت آنچه بجز بر نام خدا تذكيه شود و بنام بت و مانند آن ذبح شود و به زودى اخبار در تفسير آن آيند .
« فكلوا » طبرسى - ره - گفته : راستى چون بت پرستان بمسلمانها گفتند :
آنچه را خود كشيد بخوريد و آنچه پروردگارتان كشد نخوريد گويا خداى سبحان بدانها فرمود : از نادانى خود بگذريد و بخوريد يعنى براتان مباح است گرچه امر دارد «
مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ
» يعنى در نحرش بسم اللَّه آمده و نه مردار است و نه بنام بت ذبح شده و گفتند ذكر هر نام يا وصف خاص خدا كافى است چون بسم الرحمن يا بسم القديم ، بسم القادر بنفسه يا بسم العالم بنفسه و آنچه اين معنا را دارد و كفايت بسم اللَّه اجماعى است و ظاهر كفايت جز آنست كه خدا فرمايد « بگو اللَّه را بخوانيد يا رحمان را هر كدام را بخوانيد از آن او است نامهاى بهتر » «
إِنْ كُنْتُمْ بِآياتِهِ مُؤْمِنِينَ
» يعنى ميدانيد خدا و رسولش و درستى آنچه از نزد خدا آورده براتان پس بخوريد آنچه را حلال كرده نه آنچه را حرام كرده ، اين آيه دلالت دارد بر وجوب بسم اللَّه در ذبيحه و بر اينكه ذبيحه كفار حرام است و چون بسم اللَّه بر آن نگويند و هر كدام هم گويند آن را واجب ندانند و يا آنكه مقصودشان از خدا آنست كه شرع موسى يا عيسى را جاويدان كرده و نام خدا را بحقيقت نبرند .
«
وَ ما لَكُمْ أَلَّا تَأْكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ
» يعنى چه داريد در اينكه نخوريد از آنچه نام خدا بر آن برند و معنى استفهام دارد نزد زجّاج و بصريان ديگر يعنى چه مانعى است كه از آن نميخوريد ؟ و گفتند : يعنى نيست براى شما