حلال نباشد ، و بر آن متفرع گردد كه اگر شكار با حياة مستقره نهان گردد و آن را بيجان يابند حلال نباشد زيرا احتمال دارد بسبب ديگر مرده باشد و آلودگى سگ به خون آن اثرى ندارد چه بسا سگش زخم كرده و آفت ديگرى هم بدان رسيده ، و اگر زخم آن را به حال مذبوح در آورده حلال است و گرچه نهان گردد و جان دهد و اگر فرض شود كه بداند از زخمش مرده چون اين فرض دور از باور است حرمت را مطلق گفتند و علم در اينجا بمعنى ظن غالب است نه قطع يقينى چنانچه يابد ضربت در قتلگاه او هست و سبب مرگ ديگرى هم در ميان نيست چنانچه اين خبر بر آن دلالت دارد ، و از عدىّ بن حاتم روايت كردند كه گفتم : يا رسول اللَّه ما اهل شكاريم و يكى از ما تير به شكار زند و دو تا سه شب از او نهان گردد وانگه او را بيجان دريابد ؟ فرمودش : اگر اثر تيرت را در آن ديدى و اثر درنده در آن نيست و دانى كه تيرت آن را كشته بخور .
2 - در قرب الاسناد - 117 - : بسندش از على بن جعفر كه از برادرم امام هفتم عليه السّلام پرسيدم از آهو يا گورخر يا پرنده كه مردى بخاكش افكند وانگهش ديگرى با تير زند فرمود اگر نهان نشده و بسم اللَّه گفته و تير انداخته حلال است .
بيان : چون بسم اللَّه گويد ، يعنى دومى كه تير زده و احتمال هر دو را هم دارد و تخصيص به نخست كه آن را به خاك افكنده بعيد است و خبر دلالت بر احكامى دارد ( ) 1 - حلال بودن گورهخر 2 - نهان نشدن شرط حليت تير خورده است و گويا مقصود آنجا است كه نداند به تير او جان داده چنانچه گذشت 3 - اينكه اگر كسى بخاكش افكند و ديگرى تيرش زند حرام نيست و اعتراض مىشود باينكه اگر يكمى با به خاك افكندن آن را كشته شرط بسم اللَّه براى دومى سودى ندهد و با ترك آن حرام نشود چنانچه مشهور است جز اينكه بسم اللَّه را ويژه يكمى بدانيم و اگر چنين نشده ولى از كار افتاده جاندار زندهايست گرفته شده و بايد سرش را بريد و بتير كشتنش سبب حرمتش شود و بايد تيرزن ضامن آن باشد براى يكمى جز اينكه تفسير شود كه پس از به خاك افتادن از كار نيفتاده و ميتواند بگريزد و تيرزدنش
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 146
مساهمون: العلامة المجلسي
ص١٤٦