خودش و نژادش حرام است نر باشد يا ماده ، و گفتند اين بخش استبراء ندارد ، و شيخ با اين توجيه ميان اخبار جمع كرده و ديگران پيرو او شدند و ممكن است نهى را به پيش از استبراء تفسير كرد و استبراء را تعميم داد يا مخصوص بخش دوم دانست و با تعميم استبراء در صورت اول پيش از استبراء مكروه است و در صورت دوم حرام ، و خبر حنان دلالت دارد كه مشتبه بنسل او حرام نيست و ظاهر سخن فقهاء هم اينست ، و مقتضى قواعد آنها وجوب اجتناب از همه اطراف شبهه است براى مقدم بودن ترك حرام واقعى ولى دانستى كه ظاهر آيات و اخبار گذشته خلاف آنست و در روضه گفته اين حكم در جز خوك نباشد به حكم اصل گرچه مانند خوك نجس العين باشد چون سگ ولى محتمل است پايان . و بدان كه گروهى اصحاب حكم كردند بكراهت گوشت حيوانى كه از زنى شير خورده تا استخوانش محكم شده ، در تحرير گفته . و اگر شير خورد از زنى و محكم شد گوشتش مكروه است و حرام نيست پايان ، و دليلشان صحيحه احمد بن محمّد بن عيسى است كه : به دو نوشتم قربانت اين بد پيش آمده كه از زنى بزغالهاى شير داده تا از شير بريده شده و آبستن شده و زائيده رواست گوشت و شيرش را خورد ؟ نگارش فرمود : كار مكروهى است و گناه ندارد ، و در فقيه ( نزديك بدان را ) آورده .
من گويم : حديث احتمال دو معنا دارد 1 - شير دادن كاريست مكروه و خوردن گوشت باكى ندارد و عبارت فقيه به اين معنا مناسبتر است 2 - خوردن گوشت مكروه است و حرام نيست و عبارت تهذيب كه واو ندارد بدان مناسبتر است و در عبارت فقيه اگر پرسش از گوشت باشد مقصود حليت گوشت بزغاله است به معناى يكم و بعبارت تهذيب حليت شامل خود او و نژادش هم مىشود و مؤيد اينكه مقصود حليت گوشت آنست روايت تهذيب است نيز كه بىسند از امام ششم عليه السّلام آورده در بزغالهاى كه از زنى شير خورده تا استخوانش سخت شده و گوشت آورده فرمود :
باكى بگوشتش نيست .
محقق اردبيلى - قد - پس از ذكر خبر نخست تهذيب گفته اعتراضش اينست
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 126
مساهمون: العلامة المجلسي
ص١٢٦