و گفته : عظايه به ظاء نقطهدار جانوركى است بزرگتر از وزغ ، و ازهرى گفته :
جانوركى است نرم اندام پر برود و رفت و آمد كند و مانند سام ابرص است جز اينكه از او زيباتر و آزار نكند ، و انواع بسيارى دارد چون سفيد و سرخ و زرد و سبز ، و همه نقطههاى سياه دارند ، و منش او دوستى خورشيد است تا در پرتو آن پوستش سخت شود ( حياة الحيوان 2 : 84 ) .
و گفته : سامّ ابرص با تشديد ميم بگفته لغويان وزغ بزرگى است ( حياة الحيوان 2 : 8 ) و گفته : دعموص بدال با فتحه جانوركى است چون چسنه ( تصحيف شده و دعموقه درست است كه در مدرك است از پاورقى ص 238 ) و با دال ضمهدار جانوركى است كه زير آب است ، سهيلى گفته : دعموص ماهى خرديست چون مارآبى ، و در حديث است كه مردى زنا كرد و خدايش به صورت دعموص كرد .
جاحظ گفته : ناموس كه بزرگ شود دعموص گردد ، و آن از آب ايستاده پديد شود ، و چون بزرگ شود پروانه شود ، و اينست سند كسى كه ملخ را دريائى دانسته دعموص از آفريده برّ است كه در آغاز خلقش جز در آب نزيد و آنگه پس از آن پشه و ناموس گردد ، و گفته وطواط شب پره است ( 2 : 29 حياة ) فيروزآبادى گفته : وطواط شب پره است و رستهاى از شب پرههاى كوهى ، دميرى گفته : ميمون جانوريست شناخته زشت ، نمكين با هوش تند فهم ، هنر آموزد . پادشاه نوبه براى متوكل ميمونى پيشكش كرد دوزنده و ديگرى زرگر ، يمنيها بميمون كار آموزى كنند تا كه بقال و گوشت فروش پاسبان دكانش كنند تا صاحبش برگردد و به او دزدى آموزند ، ميمون از يك شكم 10 - 12 زايد و نر سخت غيرت ماده را دارد و اين جانور در بيشتر حالاتش بآدمى ماند ، چون بخندد ، شاد شود ، چنده زند ، داستان گويد ، و با دستش چيز را بردارد ، انگشتانى جدا از هم دارد تا بندها و ناخن ، تلقين و آموزش پذير است ، با مردم همدم شود ، سر دو پا كمى راه رود ، و شيوه او راه رفتن با چهار دست و پا است ، پلك زيرين چشمانش مژگانها دارد كه جانور ديگر ندارد
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 118
مساهمون: العلامة المجلسي
ص١١٨