سرمه مى آلود به دو دهند ؟ فرمود : خبيث است و چون مردار ، و اگر ناچار است از آن به چشم كشد ( ج 9 ص 114 ) .
بيان : دانستى كه اصحاب در باره مداواى چشم با مسكر اختلاف دارند ، بيشتر آن را در ناچارى جائز دانند بدليل روايت اخير ، ابن ادريس مطلقا منع كرده بدليل اطلاق نصّ و اجماع و بروايات پيش و جواب گفتند نص و اجماع در حرمت نوشيدنست و مانند آن و روايات با ضعف سند منافى با مقيد نيستند كه در ناچارى تجويز كرده .
24 - در عيون ( ج 2 ص 126 ) : بسندش از فضل بن شاذان كه امام رضا عليه السّلام در ضمن آنچه براى مأمون نوشت ، نوشت از دين اهل بيت است كه ناچار مى ننوشد كه او را ميكشد .
25 - در طب : بسندش كه : مردى از ابو الحسن عليه السّلام پرسيد از ترياق فرمود : باكى ندارد گفت : يا ابن رسول اللَّه در آن گوشت افعى نهند فرمود :
آن را بر ما پليد مساز « آن را براى ما اندازه مكن خ ب » .
بيان : يعنى آن را بما مگو تا مايه دل چركينى شود ، و مقصود اينست كه بررسى نبايد كرد و اصل حلال بودن چيزيست كه از دست مسلمانى گرفته شود ، يا حكم بحلالى در آن ترياقى است كه گوشت افعى ندارد يا مقصود اينست كه حرام نيست ولى طبع پسند نيست و اين خلاف مشهور است ولى برخى اخبار بدان اشاره دارد و گوشت افعى سبب پليدى آن نيست ، و بسا مقصود اينست كه مداوا بماليدن به تن باشد و نه به خوردن و نوشيدن و اگر چه بعيد است .
و بنا به نسخه بدل مقصود اينست كه تو آن را بما يا دنده كه خود بهتر دانيم و ظاهرش حليت است و بسا مورد حليت جز اين بخش است كه گوشت افعى دارد يا مقصود اينست كه پزشك اجزاء آن را براى ما بيان نكند و حكم بحلال بودنش مانعى ندارد ، و خلاصه اين حديث از كتابيست كه مؤلفش دانسته نيست و سندش معلوم نيست و متنش پريشان و نسخهها اختلاف دارند و احتمالاتى در آن
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 80
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٨٠