اثر كامل داد و اين نام را بر آن نهاد چون براى گزش خزندههاى زهرناك خوب است كه بيونانى آنها را ، تريا ، نامند ، و نافع است در داروهاى نوشيدنى كه بيونانى قاء گويند - يعنى « زهرناك سودمند » و مخفف شده و معرب شده بلفظ ترياق و آن شش ماه كودك است ، و ده سال در بلاد گرمسير جوانست و بيست سال در بلاد ديگر ، و ده سال در بلاد گرمسير و بيست سال در بلاد ديگر متوقف است و بعد از آن ميميرد و بىاثر مىشود مانند برخى معجونها - پايان - اينكه فرمود « آن را بر ما آلوده مساز » يعنى پليد و حرامش مكن ، زيرا ما آن را از مسلمانان بگيريم و آنها حلالش دانند ، يا مقصود اين است كه تو آن را بر ما حرام مكن كه ما داناتريم به حكم آن از تو ، يا براى آنكه گوشت افعى در آن نيست يا براى اينكه در ناچارى حرام نيست ، يا مقصود اين است كه گوشت افعى سبب حرمت آن نشود ، و در نسخه « آن را بر ما اندازه مكن » يعنى اجزاء آن را براى ما بيان مكن كه ما آن را ميدانيم ، و بنا بر برخى تفسيرها ، دلالت دارد بر جواز مداوا به حرام در ناچارى .
ميگويم : در باب داروهاى كلى داروهاى كژدمزدگى و سائر خزندهها بيايد .
باب هفتاد و چهارم : درمان وباء
1 - در محاسن - 552 - بسندى از قندى كه وباء آمد و ما در مكه بوديم و من وباء گرفتم و به او نوشتم ، در پاسخم نوشت : سيب بخور و خوردم خوب شدم .
2 - از همان - 553 - ( همين مضمون را باستناد بابى الحسن عليه السّلام آورده ) توضيح : در قاموس گفته : وباء طاعون است يا هر مرض عمومى . . .