نتواند بجنبد ، حام را برايش معنائى نيافتيم و شايد خام به خاء نقطهدار باشد يعنى بلغم نپخته يا مقصود باد ملازمى است ، و ابرده را فيروزآبادى گفته : سردى در درونست و در نهايه گفته بهمزه كسرهدار و راء درد معروفى است از غلبه سردى و رطوبت كه از جماع بيندازد .
در قانون گفته : حلبه گرم است در پايان درجه 1 - و خشك است در درجه 1 - و داراى رطوبت غريب ، پخته نرم كنى است ، ورمهاى بلغمى و سخت را تحليل برد ، و جوشهاى درون را نرم كند و بپزد ، و آواز را صاف كند ، و سينه و گلو را نرم كند ، و سرفه را آرام كند بويژه اگر با عسل يا خرما يا انجير پخته شود و بهتر اينست كه با خرماى لجيم همراه شود ، و شيره آنها گرفته شود ، و با عسل بسيار آميخته گردد و روى آتش پخته به اندازه اعتدال سفت گردد ، و بفاصله درازى پيش از خوراك مصرف شود پخته آن با سركه براى ناتوانى معده خوبست و پختهاش با آب خوبست براى زحير و اسهال .
باب شصت و ششم درمان چكيدن شاش و درد مثانه و سنگ مثانه
1 - در طب - 48 - : بسندى كه عمرو افرق به امام پنجم عليه السّلام از چكيدن شاش شكوه كرد ، فرمود : اسفند را بگير و 6 بار با آب سرد بشو و يك بار با آب گرم وانگه در سايه خشك شود و با روغن كنجد ( روغن گل خ ب ) خالص خيس شود ، و ناشتا سفوف شود كه چكش را بخواست خدا ببرد .
بيان : ابن بيطار گفته : اسفند سفيد است و سرخ ، سفيدش عربى است ، جالينوس گفته : نيرويش لطيف است و گرم است در درجه 3 - و از اين رو اخلاط چسبنده را بر طرف كند و با بول برآورد ، مسيح دمشقى گفته : كرم كدو را از شكم برآورد ، و ماليدن آبش براى قولنج ، عرق النساء ، درد رانها خوبست و سينه را پاك كند و بلغم چسبنده شش را دفع كند ، باديكه در رودهها رخ دهد