آميزند و برابر شوند و چشم ميشى نمايد و اگر اسباب سبزى بچربند چشم سرخابى نمايد .
و همانا ديده بدين رنگ آفريده است براى آنكه سازگارترين رنگ است براى ديده ، چون سفيد نور را پراكنده كند و سياه آن را گرد و تيره كند و رنگ آسمانيست كه آن را درست فراهم سازد و نيرو دهد ، و كلفت آفريده شده تا تابش خورشيد را از نور ديده باز گيرد ، و ميان رطوبت و طبقه صلبه جلو آن ميانجى شود ، و از اين رو برونش كه پهلوى آنست سفتتر است و در اين سفتى برونش سود ديگرى هم هست و آن اينست كه سوراخ عنبيه هميشه محفوظ و گشاده ماند و از فشار اطرافش پريشان نشود .
و در حقيقت اين دو طبقه است طبقه درونى آجيندار و برونى سخت و هموار و قرنيه زلال است تا نور ديد را از نفوذ در خود باز ندارد و سخت است تا سپر طبقههاى ديگر باشد و رطوبات را از آفت نگهدارد و وضع و شكل آن بهم نخورد .
و رطوبت بيضيه در جلو جليديه است تا جلو نيروى پرتوها و تابشها را بگيرد و آن را خيره نكنند و برون جليديه هموار است تا شبح ديده شده در تيكه بزرگ آن افتد و بهتر ديده شود زيرا گرد كمتر برابر شود ، و زجاجيه سفت است تا روان نشود و دنبال جليديه است تا به غذا نزديكتر باشد ، و رطوبت جليديه اشرف تيكههاى چشم است و طبقهها و رطوبتهاى ديگر خدمتگزار و سپر آنند ، و جاى ديدهشدههاست از نيروى روحى كه از دو پى تهى كه محل نيروى ديد و درياب پرتو و رنگند بدان آيد و هم درياب حركات و اندازهها و جز آن بتوسط روحى كه دارد .
و همانا دو پى آن تهى باشند چون نياز بروح بيشترى دارد كه اين نيرو را دارند بخلاف حواس ديگر و بهم برخورند تا روح در آنجا فراهم گردد و اگر بيك ديده آفت رسد نورش بيكاره نشود بلكه همه نور از مجمع به چشم درست ريزد و بهتر ديده شود و از اين رو كسى كه يكديده را بندد با ديده باز ديگر بهتر بيند .
و براى اينكه هر دو چشم را يك ادراك باشد و شبح از هر دو ديده در آنجا يكى
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 13
مساهمون: العلامة المجلسي
ص١٣