1 - نسبت به احاديثى كه به نظر سيد و شيخ هر دو متواتر و يا معالقرينهاند و يا حد اقل به نظر شيخ خبر واحد داراى شرائطاند ، داراى هيچ ثمرهاى نيست چرا كه هر دو عمل مىكنند .
2 - و نسبت به احاديثى كه به نظر سيد متواتر يا داراى قرينهاند سيد عمل مىكند ، لكن از آنجا كه عند الشيخ نه متواتراند ، نه داراى قرينه و نه خبر واحد جامع شرائطاند ، شيخ به آنها عمل نمىكند .
3 - و نسبت به رواياتى كه عند الشيخ خبر واحد جامعالشرائطاند ولى عند السيد نه متواترند و نه واحد مع القرينه ، شيخ بدانها عمل مىكند ولى سيد نه .
* دوّمين اشكال سيد صدر چه بود ؟
اين است كه سيد صدر مدّعى است كه همينكه شيخ مىگويد :
اصحاب بر تدوين اين اخبار اجماع كردهاند و سپس به آنها عمل نمودهاند ، خود قرينهء قطعيّهاى است بر صحت و صدق خبر ، پس شيخ نيز روى قرائن قطعيه عمل مىكند با اين تفاوت كه قرائن بر دو قسماند :
1 - قرائن شخصى و خاص كه در خصوص هر خبر و شخص هر حديثى ، وجود داشته و دليل بر صدق آنهاست .
2 - قرائن نوعى و عام كه به صورت عمومى و كلّى بر صحت و صدق احاديث در كتب اربعه دلالت دارند .
حال سيد مدّعى قرائن شخصيّه و خاصّه است و شيخ مدّعى قرائن نوعيّه و كليه ( يعنى همان اجماع مذكور ) است .
* پس حاصل مطلب در عبارت ( ثمّ ان الاجماع الاصحاب الذى ادعاه الشيخ على العمل . . . الخ ) چيست ؟
پاسخ شيخ اعظم است به دومين ادّعا و اشكال سيد صدر مبنى بر اينكه :
1 - خود شيخ طوسى تصريح نمود كه اكثر اين اخبار مجرّد از قرينه يا قرائن هستند و اين نظر را ما از زبان خود او گرفتيم .
2 - اين اجماع مورد ادّعا بر تصحيح و حجيّت اين اخبار است و نه بر صحّت و صدق آنها ، چرا كه اينها دو مقاماند :
الف : مقام صدور ب : مقام حجيّت و اجماع بر مقام حجيّت است و نه بر اصل صدور .
3 - سلّمنا كه اجماع الاصحاب قرينه بر صحت و صدق اين اخبار باشد ولى اجماع بر يكايك اين اخبار نيست ، يعنى چنين نيست كه دانه دانه اين احاديث داراى اجماع بر عمل باشند تا ما يقين و يا
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 84
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٨٤