تشريح المسائل
* حاصل مطالب در عبارت ( اقول امّا دعوى دلالة كلام الشيخ . . . الخ . . . ) چيست ؟
اين است كه سخنان اخبارى مزبور ( سيد صدر ) مبتلا به اشكالات فراوانى است ، از جمله اينكه :
1 - ايشان نيز همانند صاحب معالم مدّعى شد كه كلام شيخ در عدّة الاصول دلالت دارد بر اينكه او نيز به خبرهاى محفوف به قرائن عمل مىكند نه به خبرهاى مجرّد از قرائن و مدّعى شده اينكه بگوئيد كه شيخ با سيّد مخالف نيست ، مثل اين است كه بديهيات را انكار كنيد ، چرا كه مواضع و موارد متعدّدى از كتاب عدّة الاصول كه برخى را متذكر شديم و برخى را نياورديم بر اين مخالفت تصريح دارند .
* پس مراد از عبارت ( نعم يوافقه فى العمل بهذه الاخبار المدوّنة الّا . . . ) چيست ؟
اين است كه شيخ هم مثل سيد عامل به اخبار مدوّنه در كتب معروفه است با اين تفاوت كه :
اين روايات عند الشيخ ، خبر واحد مجرّد ولى جامع شرائطاند ، لذا بدانها عمل مىشود ، لكن عند السيد يا متواتراند يا محفوف به قرائن قطعيّهاى كه مفيد علماند .
* شاهد شيخ اعظم بر مطلب فوق چيست ؟
اين است كه سيّد در پاسخ به مسائل تبانيّات ( كاهفروشان ) فرموده است :
بيشتر احاديث شيعه كه در كتب اربعه نقل شده ، معلوم و مقطوع الصدور است ، چرا كه يا متواتراند و به صدورشان يقين داريم و يا همراه با امارات و قرائنى هستند كه اين قرائن دليل بر صحت و صدق اين اخبارند و لذا اين روايات براى ما قطع آورند ، اگرچه در كتب حديثى به صورت خبر واحد نقل شده باشند يعنى :
1 - قرائن بسيارى آنها را قطعى ساخته و ما نيز به قطع عمل مىكنيم و نه به ظنّ .
2 - شيخ طوسى در پاسخ هفتم از اشكال مذكور تصريح نمود به اينكه قرائن قطعيه مضبوط و محصور است و ادّعاى اينكه اكثر اخبار همراه قرائن هستند ، ادّعايى محال است كه گذشت .
بنابراين ما نيز قبول داريم كه سيّد و شيخ هر دو به اين اخبار عمل مىكردند ولى هركدام روى مبناى خويش . يعنى :
- سيد بر اين مبنا عمل مىكند كه اين اخبار را متواتر و يا محفوف به قرائن مىداند .
- شيخ بر اين مبنا عمل مىكند كه اين اخبار را واجد تمام شرائط مىداند .
* حال كه هر دو ( شيخ و سيد ) عامل به اين اخبارند ثمرهء اين بحث چيست ؟
اين است كه :