زمان غيبت ايشان به روى ما باز است .
و از راه ظواهر قطعيّه قرآن و اخبار متواتره و يا خبرهاى واحد همراه با قرائن قطعيّه مىتوان به حكم شرعى قطع پيدا نمود .
از جملهء انفتاحيّون حقيقى سيّد مرتضى و اتباعش و نيز برخى از قدماء شيعه بودند كه به زمان معصومين نزديكتر بودند و راه علم به احكام به روى آنان باز بود . « 1 »
* اعتقاد انفتاحيّون حكمى در اين باب چيست ؟
اين است كه : راه علم به معظم احكام شرعيّه به روى ما مسدود است ، لكن راه علمى ( يعنى ظنون خاصّه ) به روى ما باز است و ما مىتوانيم ، به توسط امارات ظنيّهاى كه دليل قاطع بر حجيّت آنها داريم مثل خبر ثقه و اجماع منقول و . . . احكام شرعيّه را به دست آوريم .
اين عقيده و نظر امروزه ميدان علم اصول بوده و رايج و حاكم است و مشهور علماء شيعه از پيروان و قائلين به اين نظريه هستند .
* اعتقاد انسداديون حقيقى ( همچون ميرزاى قمّى و اتباعش ) در اين باب چيست ؟
اين است كه در دوران غيبت معصوم راه علم و علمى نسبت به احكام شرعيّه به روى ما مسدود است . لذا ناچاريم كه در موارد مشكوكه از دليل انسداد استفاده نمائيم .
* اينكه گفتهاند نتيجهء دليل انسداد حجيت مطلق ظنون است به چه معناست ؟
به اين معناست كه هر گمانى از هر راهى كه حاصل شود ، چه از طريق ظواهر قرآن و چه از طريق خبر واحد ثقه و يا از ساير راهها ( به جز طرق باطله مثل قياس ) قابل رجوع و اعتماد است .
* تقسيمات انسداد را به صورت جزئى نام ببريد ؟
انسداد در يك تقسيم به شخصى و نوعى ؛
و در يك تقسيم به صغير و كبير منقسم مىشود .
* انسداد شخصى و نوعى به چه معناست ؟
انسداد شخصى : آن است كه در خصوص يك مسئلهء معيّن و مشخّصى تحصيل علم ممكن نيست . انسداد نوعى : آن است كه در نوع مسائل و احكام شرعيّه راه علم به روى ما مسدود است .
* انسداد صغير و كبير به چه معناست ؟
انسداد صغير آن است كه :
هامش
( 1 ) - از كتاب معالم الاصول ، ص 196 .