بگردند . نه حادثند و نه فناپذير و هميشه بمانند ، و اين بدترين گفتار ناهنجار است و شناعت و فسادى پستتر از آن نيست كه ناصبيان بدان بر شيعه طعن زنند و آنان را به بيدينى وابندند ، و اگر گويندهاش ميدانست آن چه در آنست نميگفتش .
ولى هم كيشان اخبارى ما سادهاند و كم هوش و هر خبرى شنوند بچهره كشند و در سندش بررسى نكنند و درست و نادرستش را تميز ندهند ، و نفهمند اثبات آن چه زيانى بر آنها دارد و معناى آنها را هم درست درنيابند .
و آنچه در اين باب بحديث ثابت است اينست كه ارواح با مرگ تن دو دسته شوند ، يك دسته به ثواب و كيفر رسند و يك دسته نابود شوند و ثواب و عذابى نفهمند و اين معنى از امام صادق عليه السّلام روايت است كه از او پرسيدند از كسى كه در دنيا بميرد روحش بكجا رود ؟ فرمود : هر كه با ايمان محض يا كفر محض بميرد روحش به صورتى همگنان او درآيد و تا قيامت جزاى كردارش بيند و چون خدا مردههاى گور را زنده كند تنش را بيافريند و روحش را بدان برگرداند و محشورش كند تا ثواب كارهايش را به دو پردازد ، و مؤمن بكالبدى چون كالبدش درآيد ، و در يكى از بهشتهاى خدا نهاده شود و در آن نعمت خورد تا روز بازگشت ، و كافر بكالبدى چون كالبدش درآيد بعينه و در دوزخ باشد و عذاب كشد تا روز قيامت .
و گواهش در باره مؤمن قول خدا تعالى است « گفتندش درآى ببهشت ، گفت كاش مردم من ميدانستند آنچه را آمرزشم داد ، 26 و 27 - يس » و گواه آنچه در باره كافر گفتيم : گفته خدا است « دوزخ است كه هر بام و شام بر آن عرضه شوند 46 - المؤمن » و خدا سبحانه خبر داده كه مؤمنى پس از مردن ببهشت رفته و گفته « كاش مردم من ميدانستند » و خبر داده كه كافر پس از مرگش بام و شام عذاب چشد و روز قيامت در دوزخ مخلد گردد .
گروهى ديگرند كه از آنها صرف نظر شود و چون تنش تباه شد چيزى نفهمد تا روزى كه زنده شود و آن كسى است كه ايمان محض يا كفر محض ندارد و خدا حال او را بيان كرده در قول خود « و چون كه خوش روشترين آنها گويد : درنگ
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 75
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٧٥