2 - آنكه روى منى كار كند و كيفيات مزاجى اجزاء آن را جدا كند و بهم آميزد براى هر عضو عضو تن ، و مثلا براى پى مزاجى ويژه سازد ، و براى شريان مزاجى ويژه و براى استخوان مزاجى ويژه و خلاصه مايه اعضاء را آماده كند ، و اين را مفصّله نامند و مغيره اولى براى امتيازش از مغيره دوم كه در قواى غاذيه است .
3 - آن نيرو كه اجزاء را جدا كند و شكل دهد به اندازه و وضع و چگونگى كه آنها را شايد ، و خلاصه بهر عضوى صورت ويژه آن را بپوشاند و وجود اندام را كامل كند و آن را مصوّره نامند و كارش در رحم است .
محقق طوسى قده گفته : مصوره نزد من بيهوده است ، چون صدور اين كارهاى محكم و با تركيب و ترتيب از نيروى بسيط بىشعور نشدنيست .
و غزالى در اين باره بالا زده تا آنجا كه همه نيروها را منكر شده و گفته همه اين كارها كه بقواى بستهاند از فرشتههاى گماشته بدين كارها است و از روى شعور و اختيار آنها است چنانچه در اخبار وارد است .
و شارح قوشچى پس از نقل سخن پيش اعتراض كرده كه : نپذيريم كه مصوّره يك نيرو است و ساده است . چرا يك جنس نباشد و چند نوع مانند مغيره كه يك جنس است و چند نوع و اگر بپذيريم چرا صدور اين كارها از او براى آمادگى ماده نباشد ، چون منى از فضل هضم چهارم همه اعضاء تن است و فضل هر عضوى آماده پذيرش صورت همان عضو است ، ولى انصاف اينست كه اين كارهاى درست حكيمانه با نظم عجيب و شكل غريب و نگارهاى ؟ ؟ ؟ سازگار و رنگهاى گوناگون و حكم و مصالح حيرتآور كه در آنها ديده مىشود ، و عقول بشر از دريافت آنها وامانده و آنچه در باره آنها در علم تشريح و منافع خلقت نوشته شده به 50 هزار برگ رسيده و آنچه دانسته نشده بيش از آنست كه دانستهاند ، طبق حدس كامل در باور خرد نيايد كه همه از يك نيرو برآيد كه آن را مصوّره ناميدند ، گرچه
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 277
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٢٧٧