شده كه زمين كره است و كوهها در سطح آن چون پره و دندانه است .
و اگر اينها نبود و صاف بود به كمتر سببى ميچرخيد و ميلرزيد زيرا جرم بسيط مستدير گر چه بذات خود حركت را نبايد ولى باندك سبب به حركت آيد و چون اين كوهها دندانه دار بر گرد آنند و بطبع خود بمركز كشيده شوند براى سنگيني بمانند ميخ كره زمين را نگهدارند و اين كوهها چون ميخهاى كوبيده بر كرهاند كه مانع حركت آنند و از لرزش زمين بطور حركت مستدير جلوگيرند ، اينست آنچه در اين باره بخاطرم رسيد ( پايان ) .
بدان اعتراض شده كه سخنش دچار پريشانيست زيرا آغازش اينست كه خود دندانههاى كوهين زمين وسيله پايدارى و آرامش آنست براى آنكه آب ميان اين دندانهها مانع حركت زمين است و جابجا شدن آن بنا بر اين علت آرامش همان كوههاى درون دريا است به آنچه در ربع بىآب مسكونست ، و اين خلاف امتنان در آفرينش كوهها است و خلاف قول خدا كه « نهاد بر آن لنگرها از بالايش » و گفت اينكه كوههاى درون آب هم بالاى زمينند دور است ، با اينكه بسا كوههاى درون آب كمك به حركت زمين باشد نه سبب آرامش چنانچه اگر همه كره آب بموج افتد يا آنچه نزديك به آنست .
و بسا كه در موقع حركت تيكههائى از آب مانع حركت آن گردند و يا اينكه هواء مقارن كوههاى ربع ظاهر مانع شوند كه امواج آب زمين را حركت دهند و ميخهاى هوائى آن باشند چنانچه كوههاى درون آب مانعند از اينكه باد آن را بجنباند ، بنا بر اين كوهها در خشكى و دريا گاهى كمك حركت زمين باشند و گاهى مانع آن ، و سنگين بودن كوهها و شكل آنها در آرامش زمين اثرى ندارند .
ولى از اينكه گفته « جرم بسيط - الخ - بر آيد كه ساده بودن سبب حركت زمين است و شايد براى اين باشد كه اجزاء بسيط و ساده متناسبند با اجزاء مكان و طبع خواستار انطباق مركز ثقل زمين است بر مركز عالم بهر وضع باشد و آب نميتواند كره زمين را جابجا كند ولى ميتواند آن را بچرخاند بخلاف جسم مركب و دندانه
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 87
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٨٧