لنگرهاى بلند و نوشانديم بشما آب گوارا ، 28 - المرسلات » .
سپس خدا آفرينش عجيب گياه را دليل آورده « و از همه بار و برها » - الخ - زيرا چون دانه در زمين افتد و ترى زمين در آن اثر كند برآيد و بزرگ شود و زبر و ريزش بشكافد و از زبر جوانه گياه برآيد و از زير در زمين ريشه بندد و اين خود شگفتى دارد براى آنكه دانه يك طبع دارد و اثر طبع و فلك و اختر هم در آن يكى و با اين از زبرش جرمى بالا رو پديد شود و از زيرش ريشهاى فرود در تك زمين و پديد شدن دو طبع ضد از يك طبع نشدنى است و دانيم كه اين تدبير خداوند حكيم و مقدر قديم است نه اثر طبع و خاصيّت ماده .
وانگاه درختى كه رويد از يك دانه برخى چوب شود و برخى گل و برخى ميوه و در يك ميوه چند طبع جدا است چون گردو كه چهار نوع پوست دارد دو پوسته رو كه چوبند و پوست گرد مغز كه زيرش پوست نازك ديگريست و چون نارنج كه پوستش گرم و خشك و گوشتش گرم و ترشيش سرد و خشك و دانهاش گرم و خشك است ، و چون انگور كه پوست و هستهاش سرد و خشكند ، و گوشت و آبش گرم و تر ، و توليد چند طبع جدا از يك دانه با اينكه اثر طبع و فلك و اختر يكى است بايد بقدرت خداى حكيم و قديم باشد .
و مقصود از زوجين اثنين ، دو صنف است ، و اختلاف و دوئيت يا در مزه است چون شيرين و ترش يا طبع چون گرم و سرد ، يا رنگ چون سپيد و سياه و لفظ ( دو تا ) اشاره است با اينكه هر فردى از دو اصل بوجود آيد چون آدمى كه از آدم و حواء است و همچنين .
« راستى در آن نشانهها است براى مردمى كه انديشند » همانا در اين اشاره است بردّ فلاسفه كه پديدهها را با اختلاف اشكال كواكب وابندند و بايد اين شبهه را دفع كرد و آن دو راه دارد .
1 - اگر بپذيريم كه اين درست است بايد افلاك و اوضاع مختلفه آنها اثر واجب
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 54
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٥٤