باران در آنها ريزد و لؤلؤ خرد از قطره خرد است و لؤلؤ درشت از قطره درشت .
14 - در كامل الزياره : بسندش از امام ششم ، فرمود : دو نهر مؤمن باشند و دو نهر كافر ، دو كافر نهر بلخ است و دجله و دو مؤمن ، نيل مصر و فرات ، فرزندان خود را با آب فرات كام برداريد .
بيان : جزرى در نهايه گفته : در حديث است كه : دو نهر مؤمنند و دو نهر كافر ، اما دو مؤمن نيل است و فرات . و اما دو كافر دجله و نهر بلخ : اين دو را مؤمن گفته بتشبيه چون خودبخود و بيرنج بر زمين روان شوند و زراعت را سيراب كنند ، آن دو را كافر دانسته براى آنكه سيراب نكنند جز با رنج و زحمت ، و اين دو در خير و رحمت چون دو مؤمن باشند ، و آن دو در كم سودى كافر ( پايان ) .
من گويم : بسا اينكه فرمود « كام برداريد » اشاره دارد كه در ايمان و كفر اثرى دارند ، و آن در فرات روشن است چنانچه دانستى ، و اما در نيل مصر بسا شقاوت مردمش بر اثر خاك آن باشد كه بد است چنانچه در اخبار رسيده و اگر در جز آن روان بود چنين نبود .
نهر بلخ همان جيحونست ، بيرجندى گفته : مايهاش از حدود بدخشانست در طول 99 درجه و عرض 37 درجه سپس نهرهاى بسيارى با آن گرد شوند و به سمت مغرب و شمال تا حدود بلخ برود ، و از آن بگذرد تا ترمد و آنگه به مغرب و جنوب رود تا ولايت زمَّ در طول 89 درجه و عرض 37 درجه ، سپس به همان سو رود تا جايى كه 88 درجه طول 39 درجه عرض دارد سپس بگذرد تا بدرياچه خوارزم ريزد .
و نهر دجله مشهور است و سرچشمه آن از ميافارقين زير دو دژ ذى القرنين است و از شمال غربى بجنوب رود و به شهر آمد گذرد و به شهر موصل و سرَّمنرأى و بغداد سپس بواسطه آنگه بدرياى فارس بريزد 15 - عياشى : بسندى از يكى دو امام كه چون خدا فرمود : « اى زمين آبت فروكش و اى آسمان واگير ، 45 هود » زمين گفت من فرمانبرم تنها آب خودم را فرو دهم و نبايدم آب آسمان را هم فرو كشم و آب خود را فرو كشيد و آب آسمانى بجا
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 34
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٣٤