115 - و از ابى ذر - رضى اللَّه عنه - كه رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلم فرمود : چون منى چهل شب در رحم ماند فرشته جانها آيد و او را بسوى پروردگار بر آورد ، و گويد پروردگارا ، پسر يا دختر ، خدا حكمش را بدهد ، گويد : شقى يا سعيد و بنويسد آينده او را و ابو ذر از آغاز سوره التغابن 5 آيه خواند تا
وَ صَوَّرَكُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَكُمْ وَ إِلَيْهِ الْمَصِيرُ
( ج 6 ص 227 ) 116 - از عبد اللَّه بن مسعود كه : چون حديثى براى شما آوريم گواهش در قرآن است ، نطفه چهل شبانه روز در رحم است و چهل علقه است و سپس چهل مضغه ، و چون خدا خواهد آفريدهاى آفريند ، فرشته فرو آيد و گويدش كه بنويس ، گويد چه نويسم ؟ شقى يا سعيد ، پسر يا دختر ، و چه روزى دارد و چه اثرى و چه عمرى و خدا آنچه خواهد به دو وحى كند و فرشته بنويسد وانگه عبد اللَّه خواند
إِنَّا خَلَقْنَا الْإِنْسانَ مِنْ نُطْفَةٍ أَمْشاجٍ نَبْتَلِيهِ
و گفت : امشاجش رگهاى او است ( ج 6 ص 297 ) 117 - از ابن عباس در قول خدا (
مِنْ نُطْفَةٍ أَمْشاجٍ
) كه آب مرد است و آب زن چون در آميزند .
118 - و از ابن عباس در جواب نافع بن ازرق از (
مِنْ نُطْفَةٍ أَمْشاجٍ
) كه آميختن آب مرد است و آب زن در رحم گفت عرب آن را شناسند ؟ گفت : آرى ( و شعرى كوتاه آورد از ابى ذويب ) 119 - و از ابن عباس در قول خدا
مِنْ نُطْفَةٍ أَمْشاجٍ
يعنى چند رنگ ، 120 - و از مجاهد كه «
نُطْفَةٍ أَمْشاجٍ
» چند رنگ ، نطفه مرد سفيد و سرخ و از زن سبز و سرخ .
121 - و از قتاده ( ج 6 ص 298 )
إِنَّا خَلَقْنَا الْإِنْسانَ مِنْ نُطْفَةٍ أَمْشاجٍ نَبْتَلِيهِ
يك بار نطفه است يك بار علقه ، يك بار مضغه ، يك بار استخوان ، سپس بپوشيم به استخوان گوشت ، و نيرومندتر آنگاه است كه گوشت برآرد ، سپس خلق ديگرش سازيم .
گفت : مو برايش بروياند
فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ
خدا از آنچهاش آفريد آگاه كرد ، و آگاهش كرد كه آن را بيان كرده تا بيازمايدش بدان ، و