فائده ، در طبقات هوا و عناصر ديگر
ميان حكماء خلاف است ، خواجه نصير در تذكره گفته طبقات عناصر هشت است .
1 - طبقه آتش صرف .
2 - طبقه مخلوط از آتش و هواى سوزان كه دودهاى برآمده از زمين در آن نابود شدند ، و ستارههاى دنباله دار و تير شهاب و مانند آن از ستونهاى سوزان و شاخ دار در آن پديد شوند ، و بسا كه بهمراه فلك اعظم بچرخند « 1 » .
3 - طبقه هواى حارّ كه در آن شهابها پديد آيند .
4 - طبقه زمهرير سرد كه منشأ پيدايش ابر و رعد و برق و صاعقه است .
5 - هواى گرم و درهم مجاور زمين و آب .
6 - طبقه آب كه مقدارى از كره آن باز است و زمين خشك پيدا است بعنايت خداوند براى آنكه مسكن جانداران نفس كش باشد .
7 - طبقه زمين آميخته با ديگر عناصر كه در آن كوه و معدن و بسيارى از گياهان و جانوران پديد آيند .
8 - طبقه زمين صرف گرد مركز ، برخى ، نُه شمردهاند .
9 - طبقه گل كه خاك مخلوط بآبست و نهم طبقه خاك صرف .
برخى 7 - شمرده يكم طبقه آتش خالص و 5 طبقه زير آن و طبقه خاك خالص و گفتهاند 7 طبقه چنين است 1 - طبقه آتش خالص 2 طبقه آب و 3 طبقه از زمين و 2 طبقه هواء .
يكى هواء خالص لطيف كه آلوده ببخار و دود كه از زمين و آب برآيند
هامش
( 1 ) يكى از اشتباهات بزرگ حكماء و دانشمندان يونانى كه هزارها سال بشر را بدنبال خود كشانيد و بر اين اشتباه صدها اشتباه ديگر مترتب گرديد اعتقاد بود كره آتش زير فلك ماه بوده كه با رفتن كشتى فضائى تا ماه معلوم شد نه آتشى وجود دارد و نه فلكى بدان معنا كه گفتهاند ( شرح مترجم )