آنها رواست زيرا پاداش لذت بخشى به آنها دهد و رواست لذت آنها در خور و نوش باشد ، و امّا تكليف آنها ساقط مىشود ، زيرا تكليف و پاداش با هم نمىشود ، سخن در باره جن هم همين است .
شيخ مفيد - ره - در كتاب مقالات گفته : قول اينست كه ائمه كرام كلام فرشتهها را ميشنيدند گرچه شخص آنها را نمىديدند و من گويم از نظر عقل رواست كه آنها را بينند ، و در باره صديقان شيعه و معصوم از گمراهى ممتنع نيست ، و صحت آن در باره أئمه عليه السّلام رسيده ، و از شيعيان ابرار و اخيار با حجت و برهان نام برده شده و آن مذهب فقهاء اماميه و محدّثان آنها است .
ولى بنى نوبخت و جمعى از أهل امامت كه معرفت ندارند باخبار و خوب فكر نكردند آن را منكر شدند و گفته است : رواست محتضر فرشتهها را به چشم بيند بواسطهء آنكه خدا ديد او را بيفزايد تا جسم شفاف و رقيق آنها را بنگرد .
و گفته است : گفتهاى در فرود آمدن دو فرشته بر مردهها در گور و پرسش از اعتقاد آنها .
من گويم : اين درست است و مورد اتفاق شيعه و محدّثانست و تفسير خلاصهاش اينست كه خدا بهر كه خواهد نعمت دهد پس از مردنش دو فرشته بنام مبشّر و بشير بر او فرود آرد و از پروردگارش جلت عظمته و از پيغمبرش و از وليّش بپرسند و بحقى كه در دنيا معتقد بوده پاسخ دهد ، و غرض از پرسش آنها ، نشانهگيرى براى نعمتى است كه او را سزد ، در پاسخ لذت آن را دريابد ، و هر كه را خدا خواهد عذاب كند در برزخ دو فرشته بنام ناكر و نكير به دو فرود آرد و بعذابش گمارد ، و منظور از بازپرسى او نشانهگيرى براى عذابيست كه او را سزد بواسطه جواب مشوّش يا اظهار اعتقاد بد يا اشتباه يا درماندن از جواب ، و دو فرشته باصحاب قبور فرو نشوند مگر بوجهى كه ما ذكر كرديم .
سيد داماد هم به پيروى از فلاسفه در اين باره گفته : نزول وصف چيزى شود كه در ذات خود جايى دارد و اعراض را نشايد خصوص آنها كه مستقر نيستند مانند
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 179
مساهمون: العلامة المجلسي
ص١٧٩