و چگونه مىشود يك روزى يا ماهى در ديگرى متعين گردد و بگذشت زمان دچار تغيير نشود و اينكه برخى اهل حساب نيروز را 10 - ايار مشخص كرده براى اينست كه در بعضى زمان گذشته چون زمان امام صادق عليه السّلام كه مرجع روايات نوروز است آن را موافق ديده و توهم كرده هميشه چنين است .
چون از توضيحات آينده دانسته شود كه اين توافق در اواسط سده دوم هجرى نزديك اواخر زمان امام صادق عليه السّلام بوده ، و اين اشتباه در مردم ناياب نيست چنانچه كفعمى - ره - در اعمال شهر شعبان گفته : 23 آن نوروز معتضديست كه به 11 - حزيران نهم ماه رومى ضبط شده و در سرائر ابن ادريس با دليلش ذكره شده ، و معلوم است كه ممكن نيست ضبط آن در ماه عربى زيرا هر كدام در ديگرى ميچرخند .
و ثانيا : ترديد شهيد - ره - در نوروز فرس ميان آغاز سالشان و روز ديگر چون 10 ايار بى جا است و مانند ترديد در آغاز سال عربى است ميان يكم محرم و روز ديگر ، زيرا مسلم است كه نوروز آغاز سال فرس است و در اكثر سندهاى روايت بدان تصريح شده همانا مقصود تعيين نخست روز سال آنها است كه آيا يكم حمل است يا روز ديگر .
و ثالثا : آنچه ابن فهد - ره - گفته : كه نوروز نزد فقهاء عجم روز يكم سال پارسى است درست است و موافق روايت ولى اينكه روز نزول خورشيد بجدى مقرر دارند بنا بر توهم تطبيق دائمى آنست با اين از توافق در برخى سالها و غفلت كردند كه آغاز سال آنها در فصول ميچرخند چنانچه بيان كرديم و همچنين است حال آنچه بمؤلف الأنوار نسبت دادهاند كه 17 - كانون يكم دو روز از جدى رفته است ، و همچنين قول او باينكه روز 9 - شباط است .
و خلاصه اين غفلت دامنگير همه شده و نقل سخن مؤلف الانواء ممكن است كه بر پايه همين اتفاق در زمان او باشد كه اواسط سده هشتم هجريست و ضوابط حسابيه - چنانچه به زودى شرح شوند - كه آغاز فروردين ماه فرس كه نوروز عجم
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 105
مساهمون: العلامة المجلسي
ص١٠٥