معلّى امروز را ميشناسى ؟ گفتم : نه ، ولى عجمش بزرگ داشتند و بدان تبرك جستند فرمود : نه هرگز ، بكعبهاى كه در درّه مكّه است عظمت اين روز براى امرى است ديرين كه آن را برايت شرح دهم تا بدانى ، گفتم : اين آموختن از زندگى جاويد نزد من دوستتر است ، خدا دشمنانتان را نابود سازد ، فرمود : اى معلّى نوروز همان روزيست كه خدا پيمان ستد از بندهها كه او را بپرستند بيگانگى ، بىشريك ( تا آخر خبر طولانى ) كه گذشت ، و گفته گواه چندى در اين حديث وجود دارد كه نوروز همان اول حمل است .
يكم - فرموده او كه روز بيعت غدير خم است ، و در تقويم و تاريخ آن روز كه سال 10 هجرت و 19 ذيحجه بوده موافق اول حمل است و چون ماه ديده نشده بود همان 18 ذيحجه مىشود .
دوم - آب پاشيدن بهم كه شيوه معروفى است و در ظاهر شامل همه مكلفين است بايد در وقتى باشد كه نفرت بار نباشد و آن در وقتى كه خورشيد در جدى است و زمستانست نميشود ، زيرا شدت سرما است در بلاد اسلامى سوم : در حديث دوم گويد : « روز آغاز آفرينش خورشيد است » و آن مناسب با اينست كه گفتهاند : خورشيد در شرطين آفريده شده .
چهارم : « در آن شكوفههاى زمين آفريده شده » همانا در حمل است نه جدى و اين روشن است ( پايان سخن او ) .
من گويم : تحقيق سخن در اينجا اينست كه در گذشته دانستى سال خورشيدى يك دوره خورشيد است به حركت خود از هر جا فرض شود و آن طبق رصد ابرخس و قدماء موافقش 4 / 1 365 روز تمام است و طبق رصدهاى مشهور ديگر 4 / 1 تمام نيست بلكه چند دقيقه كم دارد ، آن كمى بگفته بيرجندى در شرح تذكره برصد تبانى 5 / 3 13 دقيقه است ، و به حساب مغربى 12 دقيقه ، و برصد مراغه ، 11 - دقيقه ، برصد يكى از متأخرين 5 / 3 9 دقيقه ، و برصد بطلميوس 4 / 5 4 دقيقه است ، و فرس از زمان جمشيد يا بيشتر و روم از عهد اسكندر يا پس از آن كسر را برصد ابرخس
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 103
مساهمون: العلامة المجلسي
ص١٠٣