نقل آن بر اين معنا است سپس گفته : پيشگوئى منجمان در امور آينده بر سه پايه است .
1 - برخى مستند باصحاب وحى سلام اللَّه عليهم است .
2 - بر قواعدى كه گويند بتجربه بدست آمده است ، امور چندى كه نيروى بشرى غالباً بضبط و احاطه بر آنها عاجز است چنانچه امام صادق عليه السّلام فرمود :
بسيارش درك نشود و كمش بىنتيجه است از اين رو اختلاف كلمه دارند ، و احكام آنها دچار خطاء است ، و اگر كسى اصول درست آن را بدست آرد درست گويد چنانچه كلام امام صادق عليه السّلام پيش از اين فصل بر آن گويا است ، يعنى در روايت ابن سيابه ، ولى دسترسى بدان دشوار است و براى كمى ميسّر است و اللَّه الهادى الى سواء السبيل .
ابن سينا هم در فصل مبدء و معاد الهيات شفاء در اينجا سخنى دارد كه : اگر كسى بتواند همه حوادث زمين و آسمان و طبائع آنها را بداند ميتواند آينده را بفهمد ولى منجم پيشگو مقدمات برهانى ندارد ، و بسا كه تجربه يا وحى را مدرك خود شمارد ، و بسا كه بخيالبافى و خطا بچسبد و او تنها اسباب آسمانى را منظور ميدارد ، با اينكه احاطه به همه آنها ندارد ، و وجود آنها را در همه وقت نميتواند تضمين كند گرچه اكنون همه را هم بداند ، و در پايان سخنش گفته : بنا بر اين ، اعتماد بگفته آنها نداريم و گرچه بىدليل همه مقدمات حكميه آنها را هم درست بدانيم ( پايان ) .
و شيخ كراچكى - ره - در كنز الفوائد خود رد بر كسانى كه كواكب را علل حتمى حوادث دانند ضمن بيانى مفصل بطور خلاصه گفته : اگر اختران و اوضاعشان حوادث آفرينند نيازى به طالعگيرى و پيشگوئى از آنها نيست چون علاجى براى اثر آنها در ميان نيست و اين اطلاع پيش زيان دارد و سود ندارد و اگر خوشى و سعد باشد مايه پريشانى خاطر و دير شمارى وقت است و شعلهورى آتش اشتياق و دست كشيدن از كار و نشستن بانتظار و بسا دچار شدن بنوميدى زيرا پيشگوئيها هميشه
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 244
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٢٤٤