مشترى از نور زهره ؟ گفت : نميدانم ، فرمود : هيچ ندارى ، اين آسانترين آن علم است .
26 - در النجوم باسنادى كه بريّان بن صلت ميرسد گويد محضرى از دانشمندان در حضور مأمون بر پا شد و حجت امام رضا عليه السّلام بر همه روشن گرديد ، و صباح بن نصر هندى هم حضور داشت ، و مسائل بسيارى از امام عليه السّلام پرسيد و امام در باره علم نجوم فرمود : آن علم در اصل درست است و گفتهاند : نخست كسى كه در علم نجوم سخن گفته ادريس عليه السّلام است ، و ذو القرنين در آن استاد بوده و اصل اين علم از طرف خدا عزّ و جلّ است .
و گفتهاند : خدا ستارهاى را كه بدان مشترى گفته شده به صورت مردى به زمين فرستاد و بكشور عجم آمد و در ضمن حديثى طولانى بدانها نجوم آموخت و آن را بطور كامل نياموختند ، و بكشور هند آمد و به مردى هندى آموخت و از اين رو اين علم در آنجا پديد شد ، و مردى گفتهاند : آن از علم پيغمبرانست كه براى مصالحى چند بدان مخصوص شدهاند ، و منجمان ديگر درست آن را ياد نگرفتند و درست و نادرست را بهم آميختند پايان سخن امام عليه السّلام در اين روايت والاسند است كه از راه تقيه آن را به ديگران نسبت داده ، چنانچه گاهى فرمايد پدرم ميفرمود و گاهى بروايت از رسول صلى اللَّه عليه و آله و سلم نقل ميكرده .
بيان : بسا تصحيح علم نجوم و اثبات آن از تقيه بوده زيرا مأمون شيفته اين علم بود و از اين رو بدين عبارات پرداخته ، و در بيشتر دورهها ستارهشناسان مقرب پادشاهان بودند ، و مردم از آنها ميترسيدند ، با اينكه اين روايت صريح در جواز تعليم و تعلم و عمل به علم نجوم نيست .
27 - در كافى ( 306 - روضه ) بسندش از سليمان بن خالد كه از امام ششم عليه السّلام پرسيدم سرما و گرما از چيستند ؟ به من فرمود : اى ابا ايوب ، مريخ ستارهايست گرم و زحل ستارهء سرد ، چون مريخ آغاز بالا رفتن كند زحل فروشود و اين در بهار است ، و پيوسته هر درجه مريخ برآيد زحل فرو آيد تا سه ماه كه
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 207
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٢٠٧