پس از نبودش معنى حدوث است ، و ازلى بودنش معنى قدم دارد ، و صفت ازل و عدم در يك چيز فراهم نشوند .
67 - و از همان ( ص 159 ) بسندش از عبد الرحيم ، گويد بدست عبد الملك بن اعين به امام ششم عليه السّلام نوشتم : قربانت ، مردم در باره قرآن اختلاف دارند ، گروهى پندارند قرآن كلام خدا است و آفريده نيست ، و ديگران گويند قرآن كلام خدا است و آفريده است ، در پاسخ نوشت : قرآن كلام خدا است پديده است و دروغ نيست و ازلى نيست كه همراه خدا بوده باشد برتر است از اينكه همراه او چيزى باشد برترى بزرگى ، خدا بوده است و چيزى جز او با او نبوده ، چه معروف و چه نامعروف خدا عز و جل بود و متكلم و مريد و متحرك و فاعل نبود ، و و الا و با عزت است پروردگار ما ، همه اين صفتها از كار او پديد آمدهاند ( عز و جل ربنا ) و قرآن كلام خدا است و غير مخلوق است و در آنست گزارش كسانى كه پيش از شما بودند و گزارش آنچه پس از شما باشد ، از نزد خدا فرود آمده برسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم .
صدوق رحمه اللَّه - گفته غير مخلوق است يعنى دروغ نيست و مقصود اين نيست كه حادث نيست زيرا فرموده : كه حادث و غير مخلوق و غير ازلى با خدا تعالى ذكره ، ما دريغ داريم كه كلمه مخلوق بر قرآن اطلاق شود براى اينكه مخلوق در زبان عرب بمعنى دروغ آمده ، و كلام مخلوق يعنى دروغ و ساختگى ، خدا فرموده ( 17 - العنكبوت ) همانا مىپرستيد از جز خدا بتها را و دروغ ميسازيد .
من گويم : در اين روش نوعى تقيه يا پرهيز كارى بوده چون مخالفان از اطلاق اين لفظ به قرآن سخت جلوگيرى داشتند .
68 - در قصص راوندى بسندش از جابر از امام پنجم عليه السّلام فرمود : چون خدا زمينها را آفريد آنها را پيش از آسمانها آفريد ، ميگويم تتمه اين حديث در باب عوالم است .
69 - در ثواب الاعمال ( ص 242 ) بسندش از ابى خالد صيقل ، از امام پنجم عليه السّلام كه فرمود : راستى خدا كار را واگذارد بيك فرشته از فرشتهها و هفت آسمان را آفريد و با
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 66
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٦٦