صاحب ملل و نحل هم از « فلوطرخيس » كه از حكماء قديم است چنين نقل كرده كه : مايه مركبات همان آبست و چون زلالش بهم برخورده آتش يافت شده و چون با سنگينى بهم برخورده هوا شده و چون سخت با هم درهم رفته و كشيده شده زمين شده و از تورات نقل شد كه آغاز آفرينش يك گوهرى بود كه خدايش آفريد و با هيبت به دو نگريست و اجزائش وارفت و آب شد تا آخر آنچه گذشت و نزديك به آنست آنچه عامه از كعب روايت كردهاند كه گفت : خدا يك دانه ياقوت سبز آفريد سپس با هيبت به دو نگريست و آبى سوزان شد سپس باد را آفريد و آب را بر دوشش نهاد سپس عرش را بر روى آب نهاد چنانچه خدا تعالى فرمود : « و بود عرش او بر روى آب » .
و گفتهاند : نخست آفريده هوا است چنانچه در تفسير على بن ابراهيم است و ظاهر است كه آن را از خبرى گرفته ولى با اخبار بسيار و سند دار معارضه نتواند و اگر درست باشد ممكن است مقصود اين باشد كه آب نخست آفريده اجسام ديدنيست كه همهء مردم آن را درك مىكنند چون هوا چنين نيست و از اين رو جمعى منكر آنند و گفتهاند : نخست آفريده آتش است چنانچه گذشت .
و در برخى اخبار گذشت كه نخست آفريدهء خدا نور است و در برخى نور پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم است و در برخى نور او بهمراه نور ائمه عليه السّلام و در برخى اخبار عامه است كه فرموده : نخست چيزى كه خدا آفريده روح من بوده و ممكن است كه مقصود همه اخبار يكى باشد و آفرينش ارواح پيش از آفرينش آب و اجسام ديگر باشد ، و آب نخست آفريده عناصر و افلاك باشد زيرا برخى اخبار دلالت دارند پيش از عناصر و افلاك آفريده شدند چنانچه گذشت و اخبار بسيار دلالت دارند كه ارواح و انوار پيغمبر و ائمه عليهم السلام پيش از همه چيز بوده .
و كلينى ( كافى ج 1 ص 21 ) و ديگران بسندهاى بسيار از امام ششم عليه السّلام روايت كردند كه فرمود : راستى نخست چيزى كه خدا آفريد عقل بود و آن نخست آفريده است از روحانيين بر سمت راست عرش از نور خدا ( الخبر ) و اين دليل است بر آنكه عقل بر همه موجودات پيش بوده و بلكه بر روحانيين
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 231
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٢٣١