كالأنعامند مخالفت كنى براى شبهههاى ياوه كه برآورنده آن معترف به سستى آنست چنان كه شيخ و ارسطو خود گفتهاند اين يك مسألهايست كه از دو طرف مورد جدال است .
اى برادران دين اى دوستان يقين اگر دلتان زنگ نگرفته چشم گشائيد و عناد را از ميانه برداريد و با ديدههاى بانصاف سرمه كشيده و از رمد تعصب و زورگوئى درمان شده بنگريد تا در اصول دين بيقين رسيد و در گروه پيغمبران و اوصياء و صديقان درآئيد به بنيادهاى خود پشت نكنيد و بخرد خويش سخن نگوئيد خصوص در مقاصد دينى و مطالب الهى زيرا بسيار مىشود كه بديهه عقل با بديهه وهم مشتبه شوند و شيوههاى مأنوس طبيعى را بجاى امور يقينى نهند منطق ماده قياس را درست نكند انديشه خود را با ترازوى شرع بسنج و مقياس دين و با آنچه صدورش از ائمه راسخين محقق است صلوات اللَّه عليهم اجمعين تا در شمار هالكان نباشى .
تكملهايست [ در بارهء نخستين آفريده ]
بدان كه دانشمندان در نخست آفريده از جهان اختلاف دارند و اخبار هم اختلاف دارند حكماء گويند : نخست آفريده عقل يكم است سپس عقل دوم را عقل يكم آفريده با فلك اول و همچنين تا بعقل دهم رسيده كه فلك نهم را آفريده با ماده عناصر و گروهيشان گويند عقول واسطهاند و همه را خدا آفريده و جز او وجود بخشى نيست و همه اينها با آنچه از آيات و اخبار برآيد مخالف است و هم با اجماع مليون همه « 1 » .
هامش
( 1 ) عقول عشره تئورى مشائيها است كه پيروان ارسطويند براى تصحيح صدور بسيار از يكى بر اساس تئورى ديگر آنها كه از يكى جز يكى نيايد و گويند نه فلك وجود دارد كه همه با اراده و روح هستند ، و هر دو تئورى بىدليل است و چه خوب گفته شيخ بهائى عليه الرحمه :برهان ثبوت عقول عشر * رسوا كردت ما بين بشرو روايات نخست آفريده برخى صريحند كه آبست و جسم و برخى آن را عقل و ارواح پيغمبر و ائمه و لوح و قلم دانستهاند كه مىشود حمل بر عالم عقلى نمود و حمل بر مراتب وجود و البته عالم روحانى نخست آفريدهاى داشته و عالم جسمانى هم نخست آفريده داشته و در هر دسته از اخبار نام يكى آمده است و با هم منافاتى ندارند ( شرح مترجم ) .