كه آوردند نيست ، زيرا گويند هيولا ماده جهانست و پيوسته بوده و قديم است ، و خدا پديدار جهانست از اين ماده چنانچه زرگر از شمش طلا انگشتر سازد ، و نساج از پنبه ريشه جامه بافد ، و نجار از چوب درخت تخته سازد تا آخر آنچه در رد آنها گفته .
و علامه - ره - در مختلف سخنى از شيخ مفيد نقل كرده كه قول بقدم از مذاهب صاحب كيشان نيست ، آنجا كه گفته : و اما صابئه در عقيده خود تنهايند از شمارى كه شمرديم زيرا جمهورشان خدا را در ازل يگانه دانند ، و برخى از آنها بهمراه او هيولا آرند در قديم كه جهان را از آن ساخته و آن مايه خلقت است بعقيده آنها و معتقدند كه فلك زنده و ناطق است ، و مدبر اين جهانست و رهبر آن ، و كواكب را بزرگدارند و در برابر خدا عز و جل بپرستند ، برخى آنها را فرشته خوانند و بعضى معبود و براى آنها معبد سازند ، و اينان با سنجش بمشركان عرب و بتپرستها به گبرها نزديكترند تا آخر آنچه گفته و مؤيد آنست كه ما ذكر كرديم .
و شيخ الطائفه - قدس اللَّه لطيفه - در كتاب اقتصاد بابى ساخته در اينكه ( خدا تعالى يگانه است و دومى ندارد در قدم ) ، و دلائلى بر آن آورده تا گفته : و چون اين ثابت شد اثبات دو قديم باطل است و چون وجود دو قديم باطل شد قول ثنويه كه نور و ظلمت را قديم دانند و قول گبران كه ، خدا و شيطان را قديم دانند ، و قول نصارى كه سه خدا گفتهاند باطل است بعلاوه گفتهء ثنويه بدليل حدوث اجسام باطل است ، و حدوث اجسام را ، دلائل مشهوره متكلمان ثابت كرده .
و سيد مرتضى - ره - در كتاب « الغرر » دليلها بر بطلان قول به هيولاى قديم آورده .
و شيخ محقق أبو الفتح كراچكى « 1 » شاگرد سيد مرتضى قدس اللَّه نفسها در كتاب
هامش
( 1 ) نامش محمد بن على استاد بزرگواريست كه شهيد او را علامه ميخواند با اينكه علامه حلى را فاضل مينامد استادان او شيخ مفيد و سيد مرتضى و سلار بن عبد العزيز ديلمى هستند و كتابش كنز الفوائد معروف و سودمند است ، كراچك موطن او دهى است در باب واسط و در سال ( 449 ) فوت كرده .