نيست و از هيچچيز هيچ بر نيايد و در برابر يك پرسش پوچ كه بمعتقدان خدا عرضه مىشود پرسشهاى گذشته كه مطرح شد به ماديين عرضه مىشود و در برابر هيچكدام پاسخى ندارند و بلكه تؤرى نميتوانند بياورند مانند تؤرى جاذبه در نظم منظومههاى خورشيدى يا پيدايش پديدههاى زمين و يا جانوران و پيدايش انواع هستيهاى جاندار و بيجان .
در كتاب السّماء و العالم در برابر هر پرسشى كه از هستيهاى آسمان و فضا و پديدههاى هستى است پاسخى از زبان قرآن مجيد و يا اخبار و يا حكماء و اهل نظر ذكر شده كه براى خوشبينان پاسخى است قاطع و براى دو دلها اقناعى است و راه انديشه و دريچه بازرسى هرچه بيشتر و از اينرو خواندن آن براى همه مردم سودمند و بهرهده است .
و البته سودمند و دلنشين .
روش برگردان كتاب به زبان پارسى
گرچه دريا را بايد با اقيانوسى شرح كرد و ميتوان سخن را بدراز كشاند ولى تا توانستيم شرح و ترجمه كتاب را فشرده كرديم و باتوجه باينكه از مطالب كتاب چيزى ناگفته نماند و درّى ناسفته نباشد . سخن را كوتاه آورده براى همه خوانندگان در هر پايه از دانش كه باشند آماده ساختيم ، سند روايات مسند كه در اصل موجود است انداختيم و ترجمه واژههاى تازى بتازى كه مايه بازگوئى است و يا تجزيه ادبى و لغوى كه تنها براى بررسان ادب عربى به كار ميآيد انداختيم و هرچه سخن را كوتاهتر و فشردهتر ساختيم كه زودتر و بهتر دريافت شود ، چون سخن كوتاه و گويا و شيوا بفهم مطالب رساتر از پرگوئى و اطناب است و ايجاز يكى از فنون مهم بلاغت است ولى تا چه اندازه توفيق پرداخت مطالب كلى كتاب كه برخى مايه علمى شايانى ميخواهد به زبان پارسى ميسر شده است بايد از خوانندگان عزيز جويا شد .
محمّد باقر - كمرهاى - شهر رى 2 ذيقعده 1392 هجرى قمرى .