شرح - از مجلسى « ره » - قوله
« و من قبل ما مثلوا »
- اين جمله از نمونه قول خدا تعالى است ( 80 - يوسف )
وَ مِنْ قَبْلُ ما فَرَّطْتُمْ فِي يُوسُفَ
و دو احتمال دارد :
1 - ما زائده باشد و مقصود اين باشد كه پيش از اين نيكان را مثله كردند .
2 - ما مصدريه باشد و فعل بتاويل مصدر مبتداء باشد براى من قبل .
و جزرى گفته مثله بريدن اندام تن و پيكر است چون بينى و گوش و غيره و حاصل مقصود اينست كه اين اشقياء كه بعد از من چنين كنند و اين كارهاى زشت را انجام دهند پسران همان اشخاصى هستند كه گذشتگانشان با صالحان در دوران رسول خدا ( ص ) چنين كردند مانند جنگ ابو سفيان و همگنانش با رسول خدا ( ص ) و مثله كردن حمزه و ديگران .
دنبال حديث خطبه ( 1 ) و هر آينه خداوند بر شماها پيامبرى فرستاده از خودتان كه بر او ناگوار است شما در رنج باشيد بخوشى و رفاه شما حريص است و بمؤمنان بويژه بسيار مهرورز و مهربان است ( يعنى خوشى و رفاه را براى همه پيروان اسلام ميخواهد و مؤمنان را از دل دوست دارد ) و بدان پيغمبر كتابى بىمانند فرستاده كه باطل بدان راه ندارد نه از پيش آن و نه از دنبال آن ( يعنى كتابى پرسود و بينظير يا بلند مقام كه ابطال و تحريف در آن راه ندارد و باطل از هيچ سو بدان رسوخ نكند و يا آن كه نسبت بدان چه از گذشته و آينده در آن مندرج است دروغ و ناحق وجود ندارد . ) تنزيلى است از خداوند حكيم و حميد ، قرآنيست به زبان عرب بر كنار از كجى و انحراف تا بيم دهد هر كه را كه زنده باشد ( يعنى خردمند و با فهم باشد ) و ثابت كند فرمان عذاب را بر كافران ، مبادا آرزوى بى جا شما را از توجه به حق بازدارد و مبادا عمر خود را دراز بشماريد ( و كار خدا را بتاخير اندازيد ) زيرا همانا آنان را كه پيش از شما بودند آرزوى دراز و سرپوش گذاردن بر هنگام مرگ به هلاكت رسانيد تا آنكه مرگشان در رسيد .
همان مرگى كه هنگام آن پوزشى پذيرفته نگردد و توبه برداشته شود و سختى كوبنده و نقمت در رسد و هر آينه خداوند عز و جل وعده خود را بشما رسانيده و گفتار حقرا براى شما شرح داده و سنت و روش مسلمانى را بشما آموخته و راهها را براى شما توضيح داده تا عذر شما را بر طرف كند و بر يادآورى و توجه تشويق كرده و راه نجات را نموده است .
و راستش اينست كه هر كه اندرز خدا را پذيرفت و گفتار او را رهنماى خود ساخت خداوندش