كرد و تسلط جباران را از ميان برداشت و استفاده ناحق را بوسيله رباخوارى كه عبارت از بردگى اقتصاديست ملغى كرد و بشر را در زندگى و بهرهبردارى از كار و كوشش خود آزاد نمود و رسم جاهليت را از ميان برداشت .
قوله
« و من عهود عباده »
مانند امراء و شياطين و پيشوايان گمراهكننده .
قوله
« فتجلى سبحانه »
ابن ميثم گفته است اشاره دارد بجلوهگرى خداوند از قرآن مجيد يعنى ظهور او براى بندگان بوسيله نمايش عجائب آفريدههاى خود و يادآورى كيفر دادن ملتهاى گذشته كه نافرمانى او كردند .
تا آنكه گويد يكى از فضلاء گفته است مقصود از جلوهگرى كردن خداوند از قرآن مجيد يعنى ظهور او براى بندگان بوسيله نمايش عجائب آفريدههاى خود و يادآورى كيفر دادن ملتهاى گذشته كه نافرمانى او كردند .
تا آنكه گويد يكى از فضلاء گفته است مقصود از جلوهگرى كردن خداوند در كتاب خود ظهور او است به وسيله كليه موجودات عالم تكوين و مقصود از كتاب كتاب تكوينى است انتهى .
دنباله حديث خطبه .
( 1 ) خداوند عز و جل محمد ( ص ) را بدين روش مبعوث كرد سپس راستش اينست كه محققا پس از من بر شما دورانى آيد كه در آن زمان چيزى نهانتر از حق نيست و نه عيانتر از باطل و نه بيشتر از دروغ بر خدا تعالى و رسولش ( ص ) و در نزد مردم اين دوره متاعى بىارزشتر از كتاب خدا نيست در صورتى كه به حق و واقع خوانده شود و عمل بدان منظور باشد و هيچ متاعى رواجتر و قابل فروشتر و پر ارزشتر از كتاب خدا نيست هر گاه از مواضع خود تحريف شود و بسود سودجويان بر خلاف حق تفسير شود .
در اين زمان در ميان بندگان و نه در هر شهرستان چيزى از معروف منكرتر نيست و چيزى از منكر و كار زشت معروفتر نيست و در دنيا هرزهكارى نارواتر و كيفر و عقوبتى جانكاهتر از رفتن به راه حق نيست در نظر گمراهان اين زمان ، در اين زمان است كه خود قرآندانان آن را پشت سر انداختهاند و حافظانش آن را بدست فراموشى سپرده و ناديده گرفتهاند تا آنكه هوسرانى و دلخواه آنها را بهر سو كشيده و اين كجروى را از پدران خود به ارث بردهاند بدروغ قرآن را تحريف و تفسير كرده و حقيقت آن را دروغ شمرده و ببهاى ناچيزش فروختهاند و بدان بيرغبتند .
شرح - از مجلسى ره - قوله
« حتى تمالت بهم الاهواء »
در اكثر نسخهها چنين ضبط شده و دو احتمال دارد :
الكافي - الروضة من الكافي ( روضه كافى يا گلستان آل محمد ص ) ( فارسى ) — صفحة 359
مساهمون: الشيخ الكليني
ص٣٥٩