ما ميگوئيم كه بازرسان جو و فلسفهدانان امروزه كائنات جويه مشكل امتناع را از پيش پا بر داشتند و باب امكان عروج باعماق فضا را در برابر بشر گشودند و آرزو دارند كه روزى بكرانههائى از فضا برآيند و بقعر عميقى از جو برسند و بكرات بالا فرود آيند و بآفاق آسمان بياويزند و باختران و خورشيدها و سيارات بياميزند .
محمد ( ص ) امور خارق طبيعت آورد و معجزات هويدا كرد و چون به اين كرات بالا رفت كه دانش تازه بشر آنها را مسكن موجودات زنده عنصريه شناخته و گفته در برخى شهرهاى آبادان و در بعضى بيابانهاى تهى و بىپايانست و داراى هوائى هستند كه موجود زنده در آن بپايد كارى نكرده كه در نزد خرد محال باشد و اگر چه عادت بشرى از اتيان بمانند آن عاجز است چنانچه معنى اعجاز همين است و قدرت يك پيغمبر كامل از آن برخوردار است .
اگر كسى بپرسد كه چون قضيه معراج امر نامشهوديست براى بشر و سريست ميان خدا و پيغمبر تحدى بدان صورت نگيرد و استدلال بدان ميسر نيست و جز باخبار خود پيغمبر راه فهمى ندارد و جز كسى كه به او ايمان دارد آن را نپذيرد پس چگونه از معجزات آن حضرت شمرده شده و چه اثرى در دعوت اسلامى او دارد .
ما در جواب گوئيم معراج متضمن گردشى است در زمين بفاصله يك چشم بهمزدن از مسجد الحرام تا مسجد اقصى و متضمن يك گردش آسمانى از مسجد اقصى تا فراز آسمانهاى بلند و مرحله نخست براى مردم بنشانهها و علامات قابل فهم است چنانچه آن حضرت نشانيهاى بيت المقدس را به كسانى كه آن را زيارت كرده بودند داد و تصديق كردند و جمعى از مسافران را در راه ديد و او را ديدند و به اين اعتبار معجزه است و شايد سر اكتفاء قرآن در گزارش از معراج ببيان همين مرحله زمينى آن همين باشد ، كه در سوره الاسراء فرمايد « منزه باد آنكه بنده خود را در يك شب از مسجد الحرام به مسجد اقصى برد آنجا كه ما گردش را بركت داديم .
و اما مرحله دوم كه سير آسمانى است يك احتفال قدسى عرشى است كه عظمت سفارت محمد ( ص ) مقتضى آنست و در آنجا با پيغمبران گذشته و فرشتههاى بزرگ ملاقات كرده و در آنجا بساط ملكوت و آستان عظمت مالك الملوك و آثار جمال و جلال او را مشاهده كرد .
2 - معراج و حضور در حفله كرامت الهيه از مختصات محمد ( ص ) نيست بلكه هر كدام از صاحبان نبوتهاى عامه را در دوران نبوت خود يك سفر روحانى است بلقاء خداوند كه معراج آنان محسوبست و اگر چه با هم اختلاف درجه دارند و سير آنان هم مختلفست و اختلاف حدود سير آنها بحسب اختلاف مراتب و درجات آنها است بدرگاه خدا و بايد معراج را يك روش عمومى اين پيغمبران بزرگ شمرد كه معرف موقعيت رسالت آنها است نزد خداوند و مراتب فضل آنها از آن بدست آيد .
و قرآن معراج پيغمبر ( ص ) را در ضمن آياتى بيان كرده است .
1 - ( 1 - الاسراء ) چنانچه گذشت .
2 - ( 45 - الزخرف ) بپرس از آنها كه پيش از تو از رسولان خود فرستاديم آيا در برابر رحمان معبودى مقرر ساختيم كه پرستيده شود ؟
3 - ( 1 - 18 - النجم ) طبق برخى از تفاسير .
و شايسته است كه شخص مؤمن بطور اجمال معتقد بمعراج پيغمبر ( ص ) باشد و از بررسى و
الكافي - الروضة من الكافي ( روضه كافى يا گلستان آل محمد ص ) ( فارسى ) — صفحة 321
مساهمون: الشيخ الكليني
ص٣٢١