محدود نمود - در اين دوران عكس العمل سختى از مخالفان در ميان نبود و بيشتر با بىاعتنائى و مسخره و شانه بالا انداختن با اسلام مبارزه ميكردند و اسلام هم با بيان حقائق و دعوت بسيار ملايم فعاليت ميكرد و ميتوان اين دوره را بدوره مبارزههاى صامت ناميد .
دوم - دوران تظاهرات اسلامى كه با عكس العمل جدى مخالفان روبرو شد و منتهى بمحاصره همه جانبه پيغمبر و ياران او در شعب ابى طالب گرديد .
سوم - دوران مبارزات علمى و مناقشات نسبتا مسالمتآميز كه پس از شكست نقشه محاصره شعب ابى طالب چند سال ادامه داشت و ميتوان گفت حادثه معراج و سوره مباركه الاسراء كه شامل يك سلسله مسائل و مناقشات علمى و اخلاقى و تاريخى است در اين دوره پرشور نازل شده است كه حادثه معراج در ضمن اين مبارزات نسبتا مسالمتآميز نقشهاى مهم بوده و نقش مؤثرى ايفاء كرده است .
ما حادثه معراج را از سيره ابن هشام بعنوان تفسيرى از آيه و مصدر ديگرى از مصادر اسلامى معراج ترجمه ميكنيم .
2 - سيره ابن هشام ج 1 ص 240 ط مصر .
ياد اسراء و معراج
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
گويد ابو محمد عبد الملك بن هشام براى ما بازگفت ، گفت زياد بن عبد اللَّه بكائى از محمد بن اسحق مطلبى بازگو كرد كه سپس رسول خدا ( ص ) را از مسجد الحرام بسوى مسجد اقصا و آن بيت المقدس است از ايليا شبانه بردند در حالى كه اسلام در مكه فاش و آشكار شده بود در ميان قريش و همه قبائل عرب .
ابن اسحاق گفته حديث شبگردى پيغمبر ( ص ) از عبد اللَّه بن مسعود و ابى سعيد خدرى و عايشه همسر پيغمبر ( ص ) و معاوية بن ابى سفيان و حسن بن أبي الحسن و ابى شهاب زهرى و قتاده و دانشمندان ديگر و از أم هانى دختر ابى طالب متفرقه به من رسيده كه در اين حديث فراهم شده است و هر كدام اينها برخى از اين حديث را باز گفتهاند در باره معراج شبانه رسول خدا ( ص ) .
اين حادثه معراج آزمايش و نمايشى بود و فرمانى بود از طرف خدا در اظهار نيرو و تسلط الهى .
در اين حادثه مهم عبرتى است براى خردمندان و وسيله هدايت و رحمت و ثباتست براى كسى كه به خدا ايمان دارد و باور دارد و بامر خدا يقين دارد .
خداوندش چنانچه خواست شبانه بگردش گماشت تا آنچه از آيات خويش ميخواهد به دو نمايد تا آنچه را ديد به چشم خود بيند و فرمان و تسلط بىپايان خداوند بزرگ و نيروى وى كه هر چه خواهد با آن سازد مشاهده كند در ضمن آنچه به من رسيده است اينست كه :
عبد اللَّه بن مسعود ميگويد براى رسول خدا ( ص ) براق آوردند و آن مركبى است كه پيغمبران را با آن پيش از وى حمل ميكردند و از سرعت سير سم خود را تا ديدرس خود مينهد پيغمبر سوار آن شد و رفيقش او را بيرون برد و آيات ميانه زمين و آسمان را بوى مينمود تا ببيت المقدس رسيد و ابراهيم خليل و موسى و عيسى با چند تن از پيمبران را در آن ديد كه بخاطر وى فراهم آمده و براى آنها