فرمود : او را راند و يكى از مردم هند را جلو كشاند و نجوم را به او آموخت تا پنداشت بدانش رسيده و به او گفت نگاه كن ببين ستاره مشترى در كجا است ؟ در پاسخ او گفت حساب من دلالت دارد كه تو همان مشترى هستى .
گويد : او شيونى كشيد و مرد و علمش بخاندانش به ارث رسيد و علم نجوم از آنجا است .
شرح -
از مجلسى « ره » - قوله
« احق هى فقال نعم
» دلالت دارد بر اينكه نجوم علامات كائنانند نزد عارفان و بدان دلالت ندارد كه تعليم و تعلم و استخراج از آن براى مردم ديگر جائز است .
قوله
« صورة رجل »
ممكنست كه بر تقدير صحت خبر مقصود اين باشد كه خدا تعالى در اين وقت جان و زندگى به دو داده و او را به زمين فرستاده زيرا سماوات را جان و زندگى و شعور نيست و سيد مرتضى آن را مورد اتفاق شمرده است .
508 -
( 1 ) از امام صادق ( ع ) پرسيده شد از علم نجوم ، فرمود آن را نداند جز يك خاندان عرب و يك خاندان از هند .
شرح -
از مجلسى ره - قوله
« الا اهل بيت من العرب »
يعنى اهل بيت پيغمبر ( ص ) .
من گويم - اكنون وقت آن است كه بوعده خويش وفا كنيم و تحقيقى در علم نجوم و تعليم و تعلم و اخبار از احكام آن بنمائيم و اولا بايد سخن برخى از اصحاب را در اينجا بيان كنيم و سپس اخبار داله بر دو قول را :
شيخ مفيد در كتاب مقالات طبق نقل سيد بن طاوس گفته است خورشيد و ماه و اختران ديگر جسمهاى آتشينى باشند كه زندگى و مرگ ندارند و شعور ندارند و خدا آنها را براى سود خلق و زيور آسمانها و نشانههاى خود ساخته .
چنانچه فرموده ( 6 - يونس ) او است كه خورشيد را تابان و ماه را فروزان نموده و منازلى براى او مقرر داشته تا شماره سالها و حساب را بدانيد خدا آن را نيافريده جز به حق و راستى و شرح دهيم آيات را براى مردمى كه مىدانند و مىفهمند .
و فرموده است ( 98 - الانعام ) و او است كه براى شما اختران را ساخته تا در ظلمات بيابان و دريا رهبرى شويد بوسيله آنها ما آيات را شرح داديم براى مردمى كه مىدانند .