حلال و مركب حلال و كرايه حلال بيرون مىآيد ( 1 ) و تنها قصد او زيارت خانه كعبه و انجام حج است و راه را بر او مىزنند و خرجى او را مىبرند و خود او را هم بباد كتك ميگيرند تا ريشه او را درمىآورند .
قتاده - به خداوند كه آرى .
امام باقر ( ع ) - واى بر تو اى قتاده اگر تو قرآن را از خود تفسير كنى هلاك شدى و ديگران را هم هلاك كردى و اگر تفسير را از دهان مردم ديگر ياد گرفتى باز هم هلاك شدى و ديگران را هم هلاك كردى واى بر تو اى قتاده اين آيه در باره كسى است كه از خانه خود با توشه حلال و مركب حلال و كرايه حلال درآمده به قصد حج اين خانه و كعبه و عارف به حق ما است و از دل ما را دوست دارد چنانچه خدا عز و جل فرموده ( 37 - ابراهيم ) و دلهائى از مردم را در هواى آنها و مشتاق آنها ساز .
و مقصود او اشتياق به خانه نيست و گر نه ميفرمود : بهواى آن باشند ، به خدا ما هستيم دعوت ابراهيم كه هر كه دلش شيفته ما باشد حجش قبول است و گر نه قبول نيست اى قتاده هر گاه كسى چنين باشد در امانست از عذاب دوزخ در روز قيامت .
قتاده گفت به اين علت است كه به خدا من اين آيه را جز چنين تفسير نخواهم كرد .
امام باقر ( ع ) - واى بر تو اى قتاده همانا قرآن را كسى ميداند كه بدان مخاطب شده است .
شرح -
از مجلسى « ره » - قوله
« دخل قتادة بن دعامة »
- او از مشاهير محدثان عامه و مفسران آنها است از انس بن مالك و ابى الطفيل و سعيد بن مسيب و حسن بصرى روايت كرده است .
قوله تعالى
وَ قَدَّرْنا فِيهَا السَّيْرَ
بدان كه مشهور ميان مفسران اينست كه اين آيه براى بيان حال اين ديهها است در زمان قوم سبا يعنى اندازه گرفتيم مسافرت آنها را در ميان اين آباديها به ميزان راحت باش روز و خوابيدن شب آنان ، نيازى بحمل آب و توشه نداشتند چون منزلها نزديك بود و امر در كلمه
سِيرُوا
راجع بقوم سبا است به زبان حال يا زبان گفتار و از بسيارى اخبار ما برآيد كه اين امر متوجه امت ما است يا عامست و نيز شامل آنها است .