من گويم - آنچه مرحوم مجلسى ره در اين باره گفته است بر پايه فلسفه قديم يونانى است در تصوير افلاك و سير كواكب و اين پايههاى فلسفه فلكى يونانى امروزه ويران شده است و با تحقيقات و اكتشافات دانشمندان امروز بطلان آن ثابت شده است ولى تطبيق روايت با ارتفاع و انحطاط مريخ و زحل بعيد نيست به اين معنى كه زمين در حركت انتقالى خود كه موجب توليد فصول اربعه است و مريخ و زحل در حركت انتقالى خود بدور خورشيد وضعى دارند كه گرما بر ارتفاع مريخ نسبت به زمين و انحطاط زحل نسبت بدان تطبيق مىشود و سرما به عكس آن .
و مقصود از ارتفاع مريخ اينست كه از نظر حركت انتقالى خود فوق الارض است و بر محيط زمين نمايان است و جلوهگر است و مقصود از انحطاط زحل اينست كه در حركت انتقالى خود تحت - الارض است و بر سطح مسكون زمين نمايان نيست و چون گرما و سرما در دو روى زمين و دو طرف خط استواء متبادل ميشوند و موقع تابستان كه يك سمت زمين كه شدت گرمى آن است موافق زمستان و سرماى سمت ديگر است ممكن است ارتفاع مريخ و انحطاط زحل هم بدين نظر نسبت به دو سوى زمين تفاوت كند و در اين سو كه ارتفاع مريخ و انحطاط زحل است از آن سوى ديگر به عكس باشد .
مقام دوست على - ع
475 -
( 1 ) از امام صادق ( ع ) كه رسول خدا ( ص ) فرمود : اى على هر كه تو را دوست داشته و مرده انجام وظيفه خود كرده و هر كه تو را دوست دارد و هنوز نمرده است مؤمنى است كه در انتظار مرگ با سعادت است و آفتاب برنيايد و فرو نرود جز اينكه براى او به روزى و ايمان برآيد ( هر روز روزى و ايمان تازهاى بهره دارد ) و در نسخه ديگر بجاى كلمه ايمان كلمه نور است .
شرح -
از مجلسى ره - قوله
« فقد قضى نحبه »
اشاره است بقول خدا تعالى ( 33 - الاحزاب ) از مؤمنان مردانى باشند كه بدان چه با خدا عهد كردهاند وفا نمودهاند و برخى وظيفه خود را بسرزدند ( و شهيد شدند ) و برخى منتظر آنند و هيچ ديگرگونى ندارند .
شيخ طبرسى گفته يعنى بيعت كردند كه از دشمن نگريزند و در موقع برخورد با دشمن وفا كردند و برخى مردند يا كشته شدند در راه خدا و درك آرزوى خود كردند و اين است قضا و نحب و گفتهاند معنى آن اينست كه از كردار فراغت يافته و بدرگاه پروردگارش برگشته و مقصود كسانيند كه در روز جنگ احد شهيد شدند - از محمد بن اسحاق .
تا آنكه گويد غرض امام اينست كه اين آيه مدح شيعه امير المؤمنين ( ع ) را شامل است كه به عهد ولايت امامان بر حق و يارى آنها وفا كردند و هر كدام آنها مردهاند وظيفه خود را بانجام رساندهاند زيرا آماده يارى حق و كمك به امام بر حق بودهاند و هر كدام زندهاند در انتظار دولت حق و غلبه امام بر حق و قيام و ظهور امام عصرند و خدا روزى آنها را در هر بام و شام بدهد و بايمان و يقين آنها هر آن بيفزايد .