و زلزلوا - ثم
زُلْزِلُوا - حَتَّى يَقُولَ الرَّسُولُ
.
شرح -
از مجلسى « ره » - ظاهر اينست كه بكر بن محمد باشد و كلمه ابى را نسخهنويسان بر آن افزودهاند و دلالت دارد كه جمله ثم
زُلْزِلُوا
از آيه افتاده است پايان نقل از مجلسى ره .
من گويم : ظاهر اينست كه جمله ثم
زُلْزِلُوا
را امام بعنوان تفسير و تطبيق آيه بر تزلزل اصحاب پس از فوت پيغمبر ( ص ) و انقلاب سقيفه بيان كرده است نه اينكه جملهاى از آيه افتاده باشد .
440 -
( 1 ) از ابى بصير از امام صادق ( ع ) ( 102 - البقره )
وَ اتَّبَعُوا ما تَتْلُوا الشَّياطِينُ
- بولاية
الشَّياطِينُ - عَلى مُلْكِ سُلَيْمانَ
.
شرح -
از مجلسى ره - قوله تعالى
وَ اتَّبَعُوا ما تَتْلُوا الشَّياطِينُ
بيضاوى گفته : يعنى پيروى كردند از كتابهاى جادوگرى كه ميخواندند يعنى شياطين جن ، و انس از آن پيروى ميكردند يا آنها كه در عهد سليمان بودند و حكايت گذشته كرده و گفته شده كه استراق سمع ميكردند ( يعنى از فرشتهها ) و بدان چه ميشنيدند دروغها ميافزودند و آن را بكاتبان گزارش ميكردند و آنها مىنوشتند و بمردم مىآموختند و اين جريان در دوران سليمان شهرت يافت تا آنجا كه گفتند جن علم غيب ميدانند و سلطنت سليمان بر آن بنياد شده و جن و انس و باد را با آن مسخر كرده .
قوله
« بولاية الشياطين »
ظاهر اينست كه اين عبارت در آيه بوده و مقصود از شياطين اول شيطانهاى انسند كه همان كهنه باشند پايان نقل از مجلسى ره .
من گويم ظاهرا مقصود تطبيق آيه است بر تسلط خلفاء جور و حكومت آنها بعنوان تفسير و بيان باطن آيه و مقصود اينست كه مردم پيرو شدند آنچه را زمامداران شيطان صفت بوسيله دوستى شياطين بر آنها ميخوانند و دستور مىدهند در حالى كه بر سلطنت حقه آل محمد كه همان سلطنت حقه سليمانست بناحق تكيه زدهاند .
دنباله حديث 440 - ( 2 ) و نيز امام صادق ( ع ) ( 211 - البقره را ) چنين ميخواند
سَلْ بَنِي إِسْرائِيلَ كَمْ آتَيْناهُمْ مِنْ آيَةٍ بَيِّنَةٍ
-
فَمِنْهُمْ مَنْ آمَنَ وَ مِنْهُمْ مَنْ
جحد و منهم من اقر و منهم من بدل - برخى از آنها گرويدند و برخى منكر شدند و برخى اعتراف كردند و برخى ديگرگونه ساختند -
وَ مَنْ يُبَدِّلْ نِعْمَةَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُ فَإِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقابِ
( اين جمله هم بتفسير و توضيح مفاد آيه اشبه است ) .