12 - ( 1 ) از محمد از پدرش گويد از امام صادق ( ع ) از تفسير قول خدا عز و جل
وَ الشَّمْسِ وَ ضُحاها
سوگند بخورشيد و تابش آن - پرسيدم ، فرمود : مقصود از خورشيد رسول خدا ( ص ) است كه خداوند عز و جل بوسيله او براى مردم دين آنها را روشن كرد گويد : گفتم تفسير و القمر اذا تليها و سوگند به ماه گاهى كك پهلوى آن در آيد - چيست ؟ فرمود : مقصود از آن امير المؤمنين ( ع ) است كه پهلوى رسول خدا ( ص ) در آمد و دانش را به خوبى در او دميد و به او آموخت گويد : گفتم تفسير
وَ اللَّيْلِ إِذا يَغْشاها -
سوگند بشب هر گاه فرا گيردش - چيست ؟ فرمود : مقصود از شب پيشوايان ناحق هستند كه امر حكومت را مستبدانه بدست گرفتند در برابر خاندان رسول خدا ( ص ) و بمسندى بر نشستند كه آل رسول ( ص ) سزاوار آن بودند در برابر آنها و دين خدا را با ستمگرى و خلافكارى تيره و تار كردند و خدا از كردار آنها حكايت كرده و فرموده و الليل اذا يغشاها .
شرح - از مجلسى ره -
« وَ اللَّيْلِ إِذا يَغْشاها »
گفته است كه ضمير بخورشيد بر ميگردد يعنى شب گاهى كك بپوشاند و فرا گيرد قرص خورشيد را و گفتهاند كه به آفاق يا زمين برگردد كه از قرينه كلام فهميده شود و چون بنا بر اين تاويل شمس كنايه از شخص پيغمبر است و شب كنايه از خلفاء جور است مقصود اينست كه با تيرگى ظلم و خلافكارى و بدعت تابش نور رسالت را و دين و علم او را فرو گرفتند و بنا بر اين كه مقصود آفاق يا زمين باشد معنى اينست كه ظلم و خلاف آنها آفاق و يا سراسر روى زمين را تيره ساخت و شايد اول روشنتر باشد .
من گويم تعبير بلفظ مضارع در كلمه يغشاها مؤيد اين تفسير است و اخبار از آينده تسلط خلفاء جور است .
دنباله حديث 12 - ( 2 ) گويد ، گفتم : تفسير و النهار اذا جليها - سوگند بروز هر گاه روشن كند آن را - چيست ؟
فرمود : مقصود از آن امام بر حق از نژاد فاطمه ( ع ) است كه از دين رسول خدا ( ص ) پرسش شود و آن را براى كسى كه پرسيده است روشن كند و خدا از گفتار او حكايت كرده است و فرموده است و النهار اذا جليها .