كه بدان استناد ميشد و امير المؤمنين ( ع ) پس از تصدى حكومت در برابر معاويه بدان استناد كرد به حساب يك برهان جدلى كه بر اساس استناد بمسلمات عمومى و مقبول نزد طرف تنظيم مىشود اينست كه در نامه خود خطاب بمعاويه ميفرمايد :
اى معاويه همانها كه با عمر و ابى بكر بيعت كردند و همان مهاجران انصار كه سران اسلام و ارباب حل و عقدند با من هم بيعت كردند و به رهبرى و زعامت من رضايت دادند و در اين صورت براى حاضران روا نيست كه اظهار نظرى از خود كنند و براى غائبان از محيط انتخاب و بيعت هم روا نيست كه آن را ناديده انگارند ورد كنند .
و از آغاز تشكيل خلافت و حكومت در محيط اسلام پس از رحلت سيد الانام موضوع فرمول خلافت يكى از مهمات مباحث اسلامى بوده و در هر دوره مدعيان آن بتوان خود اين فرمول را تفسير كردند و زير و رو نمودند و به اين اعتبار در هر دوره و بلكه در يك دوره نزد فرقههاى مختلفه كه سلطه را در دست داشتند فرمول خلافت معنى خاصى به خود ميگرفته است و در زمان بنى اميه بيشتر روى اين اصل تكيه ميشده است كه :
« الائمه من قريش »
يعنى هسته مركزى و شرط اساسى امامت و خلافت اينست كه بايد از قريش باشد اين اصل در برابر شورشيان سائر قبائل عرب بود خصوص بنى تميم كه نيروى بسزائى داشتند و پس از اينكه خلافت آل عصمت كه منصوص رسالت بود غصب شد و ميان خاندانها دست بدست افتاد آنها هم سر بر آوردند و به خود حق حكومت دادند و بنى اميه اين اصل را پيش كشيدند كه
« الائمة من قريش »
يعنى بايد امامت در نژاد قريش باشد .
زيديه كه نفوذ بسزائى در محيط اسلامى پيدا كردند و امارتها و خلافتها تشكيل دادند فرمول خلافت را به اين تفسير كردند كه :
كل هاشمى خرج بالسيف فهو امام - يعنى هر هاشمى نژادى كه شمشير كشيد و در برابر مخالفان خود بجهاد برخاست امام و پيشوا است .
خطبه طالوتيه
5 - ( 1 ) از ابو الهيثم بن التيهان - كه امير المؤمنين ( ع ) در مدينه براى مردم اين خطبه را خواند :
سپاس از آن خدا است كه شايسته پرستشى جز او نيست ، زندهايست كه چگونگى ندارد و براى او نيست كه : پديد آمده باشد و براى هستى او چگونه بودنى نيست ، براى او مكانى نيست و در چيزى نباشد و بر فراز چيزى نباشد و براى خود مكانى نيافريده ( و تختى نساخته ) و پس از اينكه چيزى