2 - معالجات دوائى بر اساس طب قديم . اين گونه معالجات قدرت نسخهاى را دارد كه پزشك بسيار استاد و دردشناس و حاذقى بيك بيمارى مىدهد و در اين جا توجه به اين نكته لازمست كه هر چه هم نسخه كامل و پزشك نسخه نويس استاد ماهر باشد كسى پيش خود نمىتواند از آن نسخه استفاده كند و هر چه پزشك استاد و دردشناستر باشد استفاده ديگران از نسخه او كمزمينهتر مىشود زيرا يك پزشك دردشناس و بسيار استاد همه گونه شرائط مزاجى و زمانى و مكانى يك بيمار را كه از فهم عمومى خارجست در نظر مىگيرد و يك نسخه صادر مىكند و به كار بستن آن نسخه براى ديگرى مشروط به اينست كه كسى به اندازه مهارت و استادى آن پزشك اطلاع داشته باشد و بتواند همه شرائط را تشخيص بدهد يعنى بدرجه او باشد در فن طبابت و اين هم موضوعى ندارد خصوص در نسخههائى كه ائمه معصومين دادهاند آرى گاهى بعضى اخبار متعرض خاصيت و اثر غذائى يا دوائى هستند و مضمون - اينها در قوه بيان خواص ادويه و اغذيه است كه در كتب طب در اين زمينه مندرج است مانند تحفه حكيم مؤمن مثلا و اين گونه تعبيرات بيان يك تأثيرات اقتضائى است و فرمولهاى عمومى از آن استفاده نميشود و اثر فعلى نبايد از آن توقع داشت چنانچه در كتب گياهشناسى قديم گفته مىشود فلان گياه يا فلان غذا سرد است بدرجه 2 يا 3 مثلا .
امروز كه علم طب مانند بسيارى از علوم پيشرفت بسزائى كرده است هيچ پزشكى اجازه نميدهد بيمار بسليقه خود بىمراجعه بپزشك نسخهاى را به كار بندد و خود را مداوا كند و در اين باره داستانى در تاريخ زينت المجالس ثبت شده . در باره مرگ معتصم عباسى گويد :
او دچار قولنج سختى شد و پزشكى براى درمانش آمد و دستور داد تنورى را تافته كردند و آتش آن را بيرون آوردند و معتصم را در آن گذاشت و در مدت معينى برآورد و بهبود شد و سالى گذشت و باز معتصم گرفتار همان قولنج شد و دسترسى بدان پزشك نبود روى همان نسخه سابق او را در تنور تافته گذاردند و چون برآوردند مرده بود .
( يك نسخه خدا فرموده )
228 - ( 1 ) از امام صادق ( ع ) فرمود : موسى بن عمران بپروردگارش از نم و رطوبت شكايت كرد خدا تعالى او را فرمود تا هليله و بليله و ابلج برگيرد و آن را با عسل معجون سازد و به كار بندد سپس امام صادق ( ع ) فرمود : آنست كه در نزد شما طريفل نامش دهند .
شرح - هليله ميوه خشكى است كه زرد دارد و سياه يك نوعش معروف بكابلى است سودمند است خرد را نيرو بخشد و درد سر را براندازد .
بليله بكسر باء و لام اول و فتح لام دوم دواء هندى معروفى است كه بدان درمان كنند ( مجمع البحرين ) ابلج ميوه يك درختى است كه در هند بسيار است و نوعى دوائى است كه با آن مداوى كنند و آن را طريفل نامند .