حديث ماهى كه بر چه استوار است
55 - ( 1 ) از ابان بن تغلب از امام صادق ( ع ) گويد از آن حضرت پرسيدم كه زمين بر چه استوار است ؟ فرمود : بر ماهى . گفتم ماهى بر چه استوار است ؟ فرمود بر آب ، گفتم آب بر چه استوار است ؟ فرمود بر صخره گفتم صخره بر چيست ؟ فرمود بر شاخ گاوى خوش پشت ، گفتم گاو بر چه استوار است ؟ فرمود بر خاك با نم ؟ گفتم خاك با نم بر چه استوار است ؟ در پاسخ فرمود پر دور رفتى اينجا است كه دانش دانشمندان گم است .
شرح - اين الفاظ را به ترتيب بايد در خاطر سپرد :
1 - زمين 2 - حوت ماهى 3 - آب 4 - صخره 5 - شاخ گاو 6 - ثرى خاك با نم . 7 - ايكس - ناگفتنى يا نافهميدنى .
اكنون اين مصاحبه 6 سؤالى را مىتوان به چند وجه تقسيم كرد :
1 - از نظر ساختمانى و به شكل عمودى و مقصود اين باشد كه ساختمان زمين و پايههاى آن تا هر جا كه باشد بعنوان يك ساختمان هفت اشكوبه تنظيم گردد كه روى هم چيده شده و بر زبر هم قرار گرفته است و از اين نظر صورت ساختمانى به اين شكل در مىآيد :
2 - از نظر عمرانى و دورههاى زندگى تاريخى بشر بر روى زمين و به شكل افقى و منظور سؤال از اين است كه عمران و آبادى زمين از روز اول تكوين و اجتماع بشرى بر چه پايه بوده و بر چه عواملى استوار شده است در اين صورت مىتوان اين مصاحبه را به اين صورت تشريح كرد :
1 - راوى - عمران و آبادى زمين بر چه وضعى بوده است ؟
امام - بر ماهى - اين بيان اول زندگى آبرومندانه بشر است زيرا اول تشكيل اجتماع