59 - او جز بندهاى نبود كه ما به او نعمت نبوت داديم و او را نمونه اى براى بنى اسرائيل ساختيم 60 - و اگر بخواهيم هر آينه از شماها ( يعنى از بنى هاشم ) فرشتههائى بسازيم كه در روى زمين بجاى آنان باشند .
شرح - از مجلسى ره -
« قوله فانزل على نبيه »
بايد نخست آنچه را مفسران در باره اين آيات گفتهاند ياد آور شويم و سپس برگرديم بشرح خبر « چون مثل بزاده مريم زنند » يعنى اين مثل را ابن زبعرى زده است چون نزد رسول خدا ( ص ) آمد و در مقام اعتراض به اين آيه ( 98 - الأنبياء ) راستى شما و هر آنچه ميپرستيد جز خدا سنگريزه دوزخيد .
او يا ديگرى گفت كه نصارى داراى كتابند و عيسى را پرستند و او را زاده خدا دانند و هم فرشتهها پرستيده شوند و اولى به اين حكم هستند و هم بر اين گفته خدا ( 45 - الزخرف ) بپرس از هر رسولى كه پيش از تو فرستاديم - اعتراض داشتند كه محمد ميخواهد ما او را بپرستيم چنانچه مسيح را پرستيدند « بناگاه قومت » قريش از آن مثل « شيون شادى بر مىآوردند » به گمان اينكه رسول بدان محكوم مىشود .
نافع و ابن عامر و كسائى يصدون بضم صاد قرائت كردهاند يعنى از حق روى ميگردانند و گفته شده اين دو قرائت دو زبانند بيك معنى چون يعكف و يعكف « و گويند آيا معبودان ما بهترند نزد تو يا او » يعنى عيسى و اگر عيسى در دوزخ باشد بايد معبودان ما و بلكه ملائكه هم كه معبودند در دوزخ باشند .
« اين مثل را از راه جدال براى تو آوردند » و مقصودشان تميز حق از باطل نيست « بلكه آنان قومى ستيزه جويند » و حريص بر لجبازى « نيست عيسى جز بندهاى كه به او نعمت داديم » بنبوت « و او را براى بنى اسرائيل نمونه ساختيم » يعنى يك نمونه شگفت آور و بمانند ضرب المثل سائرى ميان بنى اسرائيل و اين جوابى است كه رفع اشتباه مىكند « و اگر بخواهيم از شماها فرشتهها بر آريم اى مردم » چونان كه عيسى را بىپدر بر آورديم يا اينكه بجاى شماها در روى زمين فرشته گذاريم « كه به جاى شما باشند » .
و مقصود اينست كه گر چه حال عيسى عجيب است كه بيواسطه پدرى بوجود آمده است ولى خدا تعالى بعجيبتر از آن قادر است و فرشتهها هم چون شمايند از اين رو كه موجودات ممكن هستند و ممكن است بزايش آفريده شوند چنانچه ممكن است بيواسطه اسباب ماديه بطور ابداع بوجود آيند و از كجا شايستهاند كه معبود باشند و يا زاده خدا باشند ، بيضاوى چنين تفسير كرده است و سپس مرحوم مجلسى ره روايتى از على بن ابراهيم بسند عامه از سلمان فارسى در تفسير آيه قريب بمضمون همين حديث روضه نقل كرده و گفته است :
اين خبر مروى از رجال عامه مؤيد تفسيريست كه در اين خبر وارد شده است و آن را توضيح مىدهد پس مقصود از ما ضربوه لك تفضيل آله است زيرا متضمن تشبيه و تفضيل هر دو هست و قول
الكافي - الروضة من الكافي ( روضه كافى يا گلستان آل محمد ص ) ( فارسى ) — صفحة 90
مساهمون: الشيخ الكليني
ص٩٠