تعالى محدّث را توانايى انجام كرامات مىبخشد آن چنان كه بر تبديل شىءاى به شىءاى ديگر ( « انقلاب الأعيان » ) قدرت مىيابد ( بخش 11 ) . محدّث به سبب قربى كه به خداوند دارد حتى ممكن است به اقتفاى إبراهيم خليل ( ع ) به خاطر بندگان با خدا به « مجادله » پردازد ( بخش 13 ) .
صوفي در بالاترين مقام « داعى » مىشود ( بخش 14 ) . سلمى داعيان را به سه گونه تقسيم كرده است : داعى إلى الله وداعى إلى سبيل الله وداعى إلى السنّة . داعى إلى الله مردم را به خدا يعنى به طريق عرفان فرا مىخواند وبدين معنى أو از رسل تبعيت مىكند . داعى إلى سبيل الله خلق را به راه خدا ، كه ترك مشاغل دنيوي است واخلاص داشتن وصدق ورزيدن با خداى تعالى ، فرا مىخواند . واما داعى إلى السنّة مردم را به اجراى دقيق احكام شريعت دعوت مىكند . چون انجام خواستهاى داعى إلى الله دشوارتر است پيروان أو اندكترند . داعى إلى سبيل الله كه معيارهايش دشوارى كمترى دارد اتباعش بالنسبة افزونترند . بيشتر مردمان در پيرامون داعى إلى السنّة گرد مىآيند كه فقط اجراى ظواهر شرع را مىطلبد . « 25 »
رساله با تكرار وتكميل برخى از موضوعات اصلى ، بخصوص تفاوت آداب واخلاق وأحوال ، پايان مىپذيرد .
نسخهء خطّى
فؤاد سزگين در تاريخ نوشتههاى عربى ( ج 1 ، ص 672 ) مشخصات چهار نسخه از مناهج العارفين را ضبط كرده است ولى اطلاعات أو گمراهكننده است . يكى از آن نسخ ، نسخهء مونيخ است به شمارهء 264 ( ورق 66 ب - 73 ) كه بروكلمان ( تاريخ أدبيات عرب ، ج 1 ص 201 ، ذيل ج 1 ص 362 ) ذكر كرده است ولى در فهرست كتابخانهء مونيخ نيامده است « 26 » . كوشش من هم ( در ديدار أخير از كتابخانهء ملى باير ) براي يافتن آن به جايى نرسيد . ديگر نسخهء خطى شمارهء 323 ( - 101 ) كتابخانهء جان ريلندز است واقع در منچستر « 27 » ، ولى اين مناهج العارفين
هامش
( 25 ) . ر ك : حقائق ، ورق 130 آ ( با آنچه در مناهج آمده تا حدى متفاوت است ) . نيز ر ك : تفسير منسوب به امام جعفر الصادق ( 6 ) چاپ پل نويا( Me ? langes de l'Universite ? Saint Joseph 43 , 1967 , p . 203 )( 26 ) .Joseph Aumer , Die arabischen Handschriften der Ko ? nig . Hof und Staatsbibliothek in Mu ? nchen . Mu ? nchen , 1866 .( 27 ) .A . Mingana , Catalogue of the Arabic Manuscript in the John Rylands Library . Manchester , 1934 , p . 134 .