مقدمهء مصحح
1 [ قديمترين اثر به زبان عربى ]
« كتاب السماع » أبو عبد الرحمن سلمى نيشابورى يكى از قديمترين آثاري است كه دربارهء سماع صوفيه به زبان عربى نوشته شده است . اين اثر را ما قبلا تصحيح كرده وهمراه با « باب سماع الصوفية » از كتاب أدب الملوك أبو منصور أصفهاني ( متوفى 418 ) در مجلهء معارف ( دورهء پنجم ، شمارهء 3 ، آذر - اسفند 1367 ) به چاپ رساندهايم . در مقدمهاى كه من به اين دو اثر كهن نوشتهام ، مسائل سماع را از لحاظ تاريخي شرح داده ومحتواى كتاب سلمى وباب سماع در كتاب أدب الملوك أبو منصور أصفهاني را تحليل وآنها را با هم مقايسه كردهام . مطالبى كه در اين مقدمه آوردهام ، بخشي از مقدمهء مزبور است . متن كتاب ويادداشتهاى آن نيز عينا از روى چاپ أول افست شده است .
2 [ قديمترين اثر مستقلّ ]
« كتاب السماع » سلمى در واقع قديمترين اثر مستقلّى است كه در اينباره تأليف شده است .
معاصران سلمى در خراسان ، أبو نصر سرّاج وأبو بكر كلاباذى وأبو سعد واعظ ، هر سه دربارهء اين موضوع آثاري تأليف كردهاند . امّا آثاري كه آنان دربارهء سماع نوشتهاند در واقع بخشي از كتابهاى جامع « 1 » ايشان ، به ترتيب اللمع ، التّعرف ، وتهذيب الاسرار است . امّا سلمى كتاب
هامش
( 1 ) . « كتاب جامع » اصطلاحى است كه نگارنده براي آثاري چون اللّمع وتعرّف وتهذيب الاسرار ورسالهء قشيرى وكشف المحجوب وعوارف المعارف ومصباح الهداية به كار برده است . اين كتابها نوعي كتاب مرجع وبه اصطلاح فرنگىmanuelياhand - bookاست كه در آن همهء مسائلي كه يك سالك بدان احتياج دارد مطرح شده است . نوشتن اين نوع كتابها را بيشتر مشايخ ونويسندگان خراسان باب كردهاند .