تشريح المسائل
* هدف در مقام ثانى چيست ؟
بيان اين مطلب است كه : مشهور متقدمين و تمام متأخرين تا امروز قائل به حجيت خبر واحد بوده و براى اثبات آن به ادلهء اربعه يعنى : كتاب ، سنت ، عقل و اجماع تمسك كردهاند لذا جناب شيخ :
پس از ادلهء منكرين حجيت خبر و پاسخ به آنها ، به ادله و براهين قائلين و طرفداران حجيت خبر واحد پرداخته و مىفرمايد :
قائلين به حجيت خبر واحد به چهار دليل تمسك جستهاند كه ذكر آن گذشت .
* مراد از عبارت ( ذكروا منها آيات ادّعوا دلالتها . . . ) چيست ؟
اين است كه قائلين به حجيت خبر واحد به آياتى همچون :
1 - نبأ 2 - نفر 3 - كتمان 4 - سؤال 5 - اذن ، تمسك كردهاند كه البته مرحوم شيخ دلالت اين آيات بر مدعاى آنها را قبول ندارد .
* اولين و مشهورترين آيهاى كه براى حجيت خبر واحد بدان استدلال و تمسك شده كدام آيه است ؟
آيهء شريفهء نبأ است در سوره مباركه حجرات ( آيهء ششم ) .
* شأن نزول آيهء نبأ چيست ؟
در تفسير شريف لاهيجى آمده است كه :
پيامبر صلّى اللّه عليه و آله ، وليد بن عقبه را براى گرفتن صدقات واجبه به قبيلهء بنى المصطلق فرستاد از آنجا كه خصومتى ديرينه ميان او و آن قبيله وجود داشت هنگام استقبال مردم از او ، گمان كرد كه مردم به قصد كشتن وى بيرون آمدهاند ، لذا بدون تحقيق از همانجا برگشت و به خدمت حضرت رسول آمده گفت :
بنى المصطلق راه ارتداد پيش گرفته ، قصد كشتن مرا دارند .
حضرت از اين معنا ناراحت شد و قصد بنى المصطلق را نمود ، بنى المصطلق مطلع شده به خدمت حضرت شتافته ، اعلام برائت نمودند ، در اين اثناء بود كه آيهء شريفهء مزبور نازل شد .
حاصل مطلب اينكه : اگر صرف توهم وليد و گفته او حكم به ارتداد بنى المصطلق مىنمود ، قتل آنها لازم مىآمد و ثمرهء قتل آن بىگناهان جز ندامت و پشيمانى چيز ديگرى در پى نداشت .
* طرق استدلال به آيهء شريفهء نبأ در حجيّت خبر واحد را اشارتا بنويسيد ؟
از طريق :
1 - مفهوم شرط 2 - مفهوم وصف 3 - مفهوم لقب 4 - مفهوم قيد 5 - علت مذكور در آيه 6 - سياق كلام 7 - تمسك به منطوق آيه با تقارير مختلف .