تشريح المسائل
* به نظر شيخ حاصل مطلب و نتيجهء بحث در آيات به عنوان دليل در اثبات حجيّت خبر واحد چيست ؟
به نظر شيخ دلالت هيچيك از آيات بر مدّعاى مشهور يعنى حجيّت خبر واحد تام و تمام نبود و هريك به اشكالاتى مبتلا بودند .
حال به فرض كه دلالت آيات هم تام باشد ، بايد ديد مقدار دلالت آيات تا كجاست ؟ آيا مطلق خبر واحد را حجّت مىكنند ؟ و يا خصوص خبرهاى ثقه را ؟ و يا خصوص خبر عدل را ؟
امّا غير از آيهء نبأ ساير آيات همه كلّى و مطلق بوده و هر خبر واحدى را شامل مىشوند چه مخبر آن عادل باشد و چه فاسق .
لكن منطوق آيهء نبأ مىگويد : خبر فاسق حجّت نيست . آنگاه توسط منطوق اين آيه اطلاقات ساير آيات را تقييد كرده و مىگوئيم : مراد آيات ، خصوص خبر واحد عادل است كه خود خبر عادل نيز بر دو قسم است : 1 - اطمينانآور ، 2 - بدون اطمينان .
حال به حكم تعليل ذيل آيه ، خبر عادل اطمينانآور حجّت است ، كه اين همان خبر ثقه است و اگر كسى از آيهء نبأ به كلّى صرفنظر كند و بگويد :
آيهء نبأ مبتلا به دو اشكال اساسى بود و نمىتوان به آن اعتماد نمود و يا اينكه بگويد آيه مربوط به موضوعات است و نه احكام ، مىگوئيم : ساير آيات مطلق هستند ، ولى اطلاق آنها منصرف مىشود به اكمل افراد و اتمّ مصاديق خبر واحد كه خبرهاى ثقه باشد و ساير خبرها را شامل نمىشود ( كه البتّه اين ادّعاى انصراف بلاوجه مىباشد چرا كه انصراف خارجى داريم ولى ظهورى نه ) .