* مراد از عبارت ( و اما القائلون بالاعتبار فهم مختلفون . . . ) چيست ؟
بيان قول مشهور از اصوليين و گروهى از اخباريين است .
* نظر مشهور در اخبار مزبور چيست ؟
اين است كه : اخبار كتب معروفه يعنى كتب اربعه شيعه از قبيل : تهذيب ، استبصار ، من لا يحضره الفقيه ، كافى ، كامل الزيارات و . . . از باب ظنّ خاصّ حجيت دارند ، اگرچه مقطوع الصدور نيستند .
* مراد از عبارت ( و تبعهم بعض المعاصرين . . . بعد استثناء ما كان مخالفا . . . ) چيست ؟
اين است كه : قائلين به حجيت اخبار مذكور خود بر دو دستهاند :
1 - برخى از اينها قائلاند به اينكه : تمام رواياتى كه در كتب اربعه ثبت شده است معتبرند .
2 - اكثر اصوليين معتقدند كه : تنها بخشى از اخبار كتب معروفه حجيّت دارند و نه تمام آنها .
* آيا قول اكثر اصوليين پيرامون حجيت برخى از اخبار مزبور واحد است ؟
خير ، اقوال اينها نيز متفاوت است .
1 - برخى از آنها مىگويند : آن دسته از رواياتى كه فقهاء شيعه به آنها عمل نمودهاند حجيّت دارند ، نه رواياتى كه مشهور از آن اعراض كردهاند .
2 - برخى مىگويند : رواياتى از روايات مزبور حجيت دارند كه راويان آن امامى عادل باشند و لا غير .
3 - برخى مىگويند : رواياتى كه راويان آنها مورد وثوق باشند ، يعنى : به صدقشان اطمينان شود ، لا غير .
4 - برخى قائلاند به : وثوق خبرى ، يعنى : هر حديثى كه مظنون الصدور باشد حجت است ، هرچند راوى آن بدترين افراد باشد ، و لذا هر حديثى كه مظنون الصدور نباشد ، حجّت نيست اگرچه راوى آن انسان موثّقى باشد ، پس كارى به راوى نداشته و وثوق مخبرى را ملاك نمىدانند .
5 - تفصيلات ديگرى نيز در كتب فقهيه آمده است كه جاى بحث آن در كتب مفصله است .
* مراد از عبارت ( و المقصود هنا بيان اثبات . . . ) چيست ؟
اين است كه : ما در صدد بيان همهء اقوال مزبور و بررسى و نقد آنها نمىباشيم . بلكه مقصود اصلى ما اجمالا اثبات حجيت خبر واحد است . آنهم به صورت موجبهء جزئيّه در مقابل سلب كلّى ، ( يعنى :
كسانى كه به طور كلى منكر حجيت خبر واحد از باب ظنّ خاصّ هستند ) ، كه به زودى دلائل خود را خواهيم آورد و ميزان دلالت اين اخبار را روشن خواهيم نمود . و لذا بحث خود را در دو مقام قرار مىدهيم .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 19
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٩