2 - يا اين است كه ، عدم صدورش از جانب معصوم قطعى است .
3 - و يا اينكه ، ثبوت و صدورش از جانب معصوم مظنون است .
4 - و يا اين است كه : عدم ثبوت و صدورش از جانب معصوم مظنون است .
5 - يا اين است كه : هريك از جهت صدور و يا عدم صدور آن مورد شكّ است .
* كداميك از اقسام پنجگانهء خبر واحد حجّت و كداميك حجّت نمىباشد ؟
قسم اول حجّت است ، قسم دوم حجّت نيست و نمىتوان از آن به عنوان دليل استفاده نمود . قسم چهارم و پنجم نيز حجت نمىباشد .
نكته : خبرى كه از قسم سوم است ، محل كلام و نقض و ابرام ميان اعلام مىباشد .
* مراد از عبارت ( و من هنا يتّضح . . . الخ ) چيست ؟
اين است كه : قبل از ورود به هر علمى اطلاع و آگاهى بر سه چيز از ضروريات است .
1 - موضوع علم 2 - مسائل علم 3 - مبادى علم
* مراد از موضوع علم چيست ؟
امرى است كه در آن علم از عوارض ذاتيّهء آن بحث مىشود و تمام مسائل علم به طور مستقيم و يا غير مستقيم به آن برمىگردد و پيرامون آن سخن مىگويد .
مثل : جويبارهايى كه به يك سرچشمه منتهى و از آنجا به حركت درمىآيند و هريك ، از آن سرچشمه نشأت مىگيرند . فى المثل :
1 - بدن انسان موضوع علم پزشكى است ، زيرا تمام مباحث اين علم در اطراف صحّت و سقم بدن است ، چرا كه صحّت و سقم از عوارض ذاتيّهء جسماند .
2 - و يا مثل افعال مكلّفين كه موضوع علم فقه است ، زيرا كه از ابتداى طهارت تا پايان كتاب ديات مباحث از عوارض فعل مكلّف به حساب مىآيد .
* مسائل يك علم كداماند ؟
عبارتند از : محمولات منتسب به موضوعات و به بيان ديگر مسائل يك علم همان عوارض موضوعاند فى المثل : فقها در امور فقهى مىفرمايند :
خواندن نماز واجب ، خواندن قرآن مستحب ، خوابيدن مباح ، خوردن در حال جنابت مكروه و عمل فجور حرام است .
در قضاياى مذكور ، وجوب ، استحباب ، اباحه ، كراهت و حرمت همگى از عوارض فعل مكلّفاند و نفس اين قضايا مسائل فقهى هستند .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 11
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١١